طراحی و اعتباریابی چارچوبی برای آموزش حقوق شهروندی به کودکان با رویکرد میان رشته ای (تربیتی، حقوقی، اقتصادی)

هدف این پژوهش، طراحی و اعتباریابی یک چارچوب میان رشته ای برای آموزش حقوق شهروندی به کودکان دوره ابتدایی بود. این مطالعه از نوع پژوهش های توسعه ای-کاربردی و با روش آمیخته (کیفی-کمی) انجام شد. در فاز کیفی، با استفاده از روش تحلیل مضمون و مطالعه اسنادی، مبانی نظری آموزش حقوق شهروندی از سه منظر تربیتی (تمرکز بر روش های یادگیری کودک محور)، حقوقی (استخراج اصول پایه حقوق شهروندی در قوانین ایران) و اقتصادی (مفاهیم پایه مسئولیت پذیری اقتصادی و حقوق مصرف کننده) استخراج و تلفیق شد. سپس چارچوب اولیه در قالب ابعاد پنج گانه (حقوقی، تکالیف، مشارکت، هویت و اقتصادی)، اصول طراحی، محتوای پیشنهادی و روش های اجرا تنظیم گردید. در فاز کمی، برای اعتباریابی چارچوب طراحی شده از روش دلفی با ۱۵ متخصص (اساتید علوم تربیتی، حقوق و اقتصاد) در سه راند استفاده شد. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر مقیاس لیکرت بود. شاخص های روایی محتوا (CVI) و پایایی (ضریب توافق کندال) محاسبه شد. یافته ها نشان داد چارچوب پیشنهادی از نظر کیفی غنی و از نظر کمی معتبر است (CVI نهایی=۰/۸۹، ضریب توافق کندال=۰/۷۸). ابعاد اقتصادی و مشارکتی به عنوان نوآوری این چارچوب مورد تاکید ویژه متخصصان قرار گرفت. این چارچوب می تواند مبنای طراحی برنامه های درسی، تولید محتوای آموزشی و اجرای فعالیت های مکمل برای نهادینه کردن مفاهیم پایه شهروندی مسئولیت پذیر، مشارکت جو و آگاه به حقوق اقتصادی از سنین ابتدایی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

آموزش حقوق شهروندی ، دوره ابتدایی ، چارچوب میان رشته ای ، تحلیل مضمون ، روش دلفی ، اعتباریابی ، مشارکت ، سواد اقتصادی کودک