فراتر از هوش مصنوعی: چالش های اخلاقی یکپارچه سازی ابزارهای مولد در ارزیابی دانش آموزان

ظهور و گسترش سریع ابزارهای هوش مصنوعی مولد (Generative AI) نظیر مدل های زبانی بزرگ، پارادایم های آموزشی را در سراسر جهان و به تبع آن در ایران، با تحولی شگرف روبرو کرده است. این فناوری ها که قادر به تولید متن، حل مسائل پیچیده و حتی کدنویسی هستند، مرزهای سنتی میان «دانش آموز» به عنوان خالق اثر و «ماشین» به عنوان ابزار کمکی را کمرنگ کرده اند. کانون این تحول، فرآیند «ارزیابی و سنجش» است؛ جایی که معلمان و سیستم های آموزشی تلاش می کنند میزان یادگیری واقعی را بسنجند. این مقاله با رویکردی انتقادی و تحلیلی، به بررسی چالش های اخلاقی ناشی از ورود این ابزارها به اکوسیستم ارزیابی مدارس و دانشگاه ها می پردازد. مسائلی نظیر سرقت علمی نوین، سوگیری های الگوریتمی، شکاف دیجیتال، حریم خصوصی داده ها و تضعیف تفکر انتقادی، محورهای اصلی این بحث را تشکیل می دهند. هدف نهایی این پژوهش، ارائه چشم اندازی برای سیاست گذاری اخلاقی است که در آن هوش مصنوعی نه به عنوان جایگزین تفکر انسانی، بلکه به عنوان کاتالیزوری برای یادگیری عمیق تر مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: هوش مصنوعی مولد ، اخلاق در ارزیابی ، سرقت علمی ، عدالت آموزشی ، سوگیری الگوریتمی ، تفکر انتقادی ، نظام آموزشی ایران.