از تخته سیاه تا هوش مصنوعی:باز تعریف نقش معلم در آموزش نوین

تحولات شتابان فناوری های دیجیتال و به ویژه ظهور هوش مصنوعی، نظام های آموزشی را با دگرگونی های بنیادین مواجه ساخته و نقش سنتی معلم را به چالش کشیده است. در گذشته، معلم عمدتا به عنوان انتقال دهنده دانش و محور اصلی فرایند یاددهی–یادگیری شناخته می شد؛ اما در آموزش نوین، این نقش به سمت تسهیل گری، راهبری یادگیری، طراحی تجربه های آموزشی و پرورش مهارت های تفکر انتقادی و خلاقانه تغییر یافته است. هدف پژوهش حاضر، تبیین و تحلیل بازتعریف نقش معلم در بستر گذار از آموزش سنتی مبتنی بر تخته سیاه به آموزش هوشمند مبتنی بر فناوری های نوین و هوش مصنوعی است.این پژوهش با روش کتابخانه ای و رویکرد تحلیلی–توصیفی انجام شده و داده ها از طریق بررسی و تحلیل اسناد، کتاب ها و مقالات علمی–پژوهشی معتبر داخلی و خارجی گردآوری شده اند. چارچوب نظری پژوهش بر مبنای نظریه های یادگیری سازنده گرایی، یادگیری فناورمحور و دیدگاه های نوین در تعلیم وتربیت دیجیتال است. یافته های پژوهش نشان می دهد که هوش مصنوعی با فراهم سازی امکان یادگیری شخصی سازی شده، ارزیابی هوشمند و تعامل پویا، نقش معلم را از «منبع دانش» به «طراح محیط یادگیری، مربی و راهنمای اخلاقی–آموزشی» تغییر داده است (Luckin et al.، ۲۰۱۶؛ Holmes et al.، ۲۰۱۹).نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که موفقیت آموزش نوین، نه در جایگزینی معلم با فناوری، بلکه در هم افزایی نقش معلم و هوش مصنوعی نهفته است؛ به گونه ای که معلم همچنان عنصر کلیدی در هدایت یادگیری، تربیت انسانی و توسعه شایستگی های قرن بیست ویکم باقی می ماند (UNESCO، ۲۰۲۱).

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، آموزش نوین ، نقش معلم ، یادگیری فناورمحور ، تعلیم وتربیت دیجیتال