کاربرد مدل SWAT در شبیه سازی رواناب ماهانه، رودخانه مرگ دشت ماهیدشت استان کرمانشاه

مدل ارزیابی خاک و آب یک مدل پیوسته و نیمه توزیعی است که قابلیت اتصال به سیستم اطلاعات جغرافیایی را دارد. این مدل با استفاده از اطلاعات متنوعی مانند داده های فیزیکی و هواشناسی می تواند فرآیندهای هیدرولوژیکی را در حوضه های آبریز به صورت ماهانه شبیه سازی کند. در این پژوهش، مدل هیدرولوژیکی SWAT برای شبیه سازی رواناب در ایستگاه هیدرومتری خرس آباد بر روی رودخانه مرگ در یک دوره آماری ۳۳ ساله (۱۹۹۰-۲۰۲۲) به کار گرفته شد. دوره پنج ساله نخست (۱۹۹۰-۱۹۹۵) برای گرم کردن مدل، ده سال بعدی (۱۹۹۵-۲۰۱۴) برای واسنجی و هشت سال پایانی (۲۰۱۵-۲۰۲۲) برای اعتبارسنجی مدل مورد استفاده قرار گرفت. با بهره گیری از نرم افزار بهینه ساز SWAT-CUP و استفاده از ۱۶ پارامتر مختلف، مدل آماده سازی شد. در مرحله واسنجی، ضریب تعیین شبیه سازی جریان ماهانه ۰.۶۱ و ضریب ناش ساتکلیف ۰.۶۱ بود. در اعتبارسنجی، این مقادیر به ترتیب ۰.۷۷ و ۰.۷۸ برآورد گردید. افزون بر این، در مرحله اعتبارسنجی، حجم رواناب و دبی پیک نیز مورد ارزیابی قرار گرفت که نتایج تقریبا قابل قبولی با توجه به داده های مشاهداتی برای پیش بینی این پارامترها در دوره مذکور به دست آمد. ارزیابی ها نشان می دهد که بدست آمدن نتایج قابل قبول از مدل SWAT مستلزم اطلاعات زیاد و داد ه های مشاهداتی دقیق می باشد و با توجه به اینکه اکثر مواقع به خصوص در سال های اخیر رودخانه مورد مطالعه خشک بوده تقریبا می توان گفت مدل SWAT توانایی نسبتا خوبی برای شبیه سازی دقیق فرآیندهای هیدرولوژیکی در صورت کامل بودن داده و اطلاعات دارد.

کلیدواژه ها:

اعتبارسنجی ، ضریب تعیین ، ضریب ناش ساتکلیف ، واسنجی ، SWAT