بررسی و تحلیل عناصر مرتبط با فرهنگ عیاری در برزونامه کهن

برزونامه کهن متن گذار از حماسه های کهن به حماسه های عیاری است که سرنمون جنگ پدر و پسر (نبرد با خویشاوندان) را دارد و از داستان های الحاقی شاهنامه و با ساختاری مشابه با داستان رستم و سهراب است. این اثر، سروده ( از ۵۷۰ تا۶۸۰ ق) بوسیله شمس الدین محمد کوسج (کوسه) است و دو بخش دارد: تولد، رزم و اسارت برزو(پسر سهراب) به دست ایرانیان؛ و رزم پیلسم و سوسن رامشگر با پهلوانان ایرانی. برزونامه از متن های حماسی- پهلوانیی است که به دلیل داشتن مضامین عیاری، در نوع ادبی، روایت حماسی-عیاری قرار می گیرد چرا که اسطوره و تاریخ به مرور زمان و با توسعه و تقلیل، در یکدیگر بازپیدا می شوند و پیوندی نزدیک با یکدیگر دارند. یافته های این جستار توصیفی- تحلیلی از برزونامه، نشان می دهد که این اثر دربرگیرنده برخی نکات و عناصر عیاری چون برساختن قهرمانی از طبقه کشاورزی در برابر قهرمانان کهن؛ مشابه سازی با حماسه سهراب و الحاق به آن؛ ضعف رابطه علیت؛ رعایت نکردن عفت کلام و عمل؛ راستگویی و راستکاری قهرمان؛ بازسازی نهادهای اجتماعی و دادگری و امنیت نابود شده از حمله بیگانگان؛ منفعت طلبی و تقویت قوم گرایی ایرانی؛ ترک اندیشه برتری پادشاهی با نمایش ضعف شاهان و تاکید بر مردم گرایی عیاران و اهل فتوت؛ گرایش-های دینی و مذهبی؛ وطن دوستی؛ ضعف های زبانی و ساختی و سادگی و روانی زبان؛ و طرح زندگانی کشاورزان قهرمان و طبقه غیر اشرافی و جامعه پیشه وری ( یا رعایا)که اغلب عیاران از این طبقه برخاسته اند همگی، برزونامه را حلقه پیوستن حماسه و تاریخ و متن های عیاری و حماسی قرار می دهد.

کلیدواژه ها:

حماسه ، تاریخ ، متن های عیاری ، متن های الحاقی به شاهنامه ، برزونامه ، مضامین عیاری