تحلیل محتوای کتاب های درسی جدید با تاکید بر جایگاه و کیفیت آموزش مهارت های حل مسئله

کتاب های درسی در نظام های آموزشی متمرکز، به عنوان اصلی ترین رسانه آموزشی و ترجمان برنامه درسی قصد شده، نقشی حیاتی در جهت دهی به فرآیندهای یاددهی-یادگیری ایفا می کنند. در دهه اخیر، با تغییر پارادایم های آموزشی از رویکردهای رفتارگرایانه به سازنده گرایانه و تاکید اسناد بالادستی بر پرورش مهارت های تفکر سطح بالا، ساختار و محتوای کتاب های درسی دستخوش تغییرات بنیادین شده است. این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی و کمی، به بررسی چگونگی بازنمایی و آموزش مهارت «حل مسئله» در کتاب های درسی جدید (با تمرکز بر ریاضیات، علوم تجربی و مطالعات اجتماعی) می پردازد. یافته ها نشان می دهد که اگرچه تغییرات شکلی قابل توجهی در جهت فعال سازی دانش آموزان صورت گرفته و بخش های مجزایی با عناوین «کاووشگری»، «فعالیت» و «کار در کلاس» تعبیه شده است، اما توزیع مولفه های حل مسئله نامتوازن است. تمرکز غالب همچنان بر مراحل اولیه حل مسئله (تشخیص و اجرا) است و مراحل پیچیده تر نظیر «ارزیابی راه حل» و «بازنگری» (آن گونه که در مدل پولیا و چارچوب PISA مطرح است) کمتر مورد توجه قرار گرفته است. همچنین، شکافی میان مسائل «زمینه مدار» واقعی و مسائل «کلیشه ای» کتاب های درسی مشاهده می شود که انتقال یادگیری را با چالش مواجه می سازد.

کلیدواژه ها:

تحلیل محتوا ، کتاب های درسی جدید ، حل مسئله ، برنامه درسی قصد شده ، طبقه بندی بلوم ، سند تحول بنیادین.