نقش آموزش باغبانی در پرورش مسئولیت پذیری زیست محیطی دانش آموزان

در دنیای معاصر، مسائل زیست محیطی از جمله تغییرات اقلیمی، کاهش منابع طبیعی و آلودگی های گسترده، ضرورت پرورش نسل آینده ای آگاه و متعهد به حفاظت از محیط زیست را بیش از هر زمان دیگری آشکار ساخته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش آموزش باغبانی به عنوان یک رویکرد عملی، تجربی و تعامل محور در تقویت مسئولیت پذیری زیست محیطی دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شده است. مطالعه از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون همراه با گروه کنترل بود و در دو مدرسه ابتدایی شهر تهران اجرا گردید. جامعه آماری شامل دانش آموزان پایه های چهارم و پنجم بود که از میان آن ها ۲۰۰ نفر (۱۰۰ نفر گروه آزمایش و ۱۰۰ نفر گروه کنترل) به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش عبارت بودند از پرسشنامه استاندارد مسئولیت پذیری زیست محیطی با پایایی بالا و مصاحبه های نیمه ساختاریافته. مداخله آموزشی شامل برنامه ای ۱۲ جلسه ای با تمرکز بر کاشت، مراقبت، مشاهده رشد و برداشت محصولات بود. نتایج تحلیل های آماری نشان داد که آموزش باغبانی به طور معناداری سطح مسئولیت پذیری زیست محیطی را در گروه آزمایش ارتقا داده است. تحلیل های کیفی نیز تم های اصلی «ارتباط عاطفی عمیق با طبیعت»، «تغییر پایدار در رفتارهای روزمره» و «یادگیری مشارکتی و مسئولیت جمعی» را استخراج نمود. یافته های پژوهش بر ارزش و اثربخشی ادغام فعالیت های باغبانی در برنامه درسی دوره ابتدایی به عنوان راهکاری عملی و پایدار برای پرورش شهروندانی مسئول و دغدغه مند نسبت به محیط زیست تاکید دارد و می تواند مبنایی برای سیاست گذاری آموزشی در جهت تحقق اهداف توسعه پایدار قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

آموزش باغبانی ، مسئولیت پذیری زیست محیطی ، آموزش ابتدایی ، توسعه پایدار ، آموزش تجربی