تاثیر الگوریتم های پیشنهادی پلتفرم های مجازی بر شکل گیری نگرش های دانش آموزان ایرانی

در دنیای دیجیتال امروز، پلتفرم های اجتماعی مجازی مانند اینستاگرام، یوتیوب و تیک تاک با استفاده از الگوریتم های پیشرفته توصیه گر محتوا، تجربیات کاملا شخصی سازی شده ای برای کاربران ایجاد می کنند. این شخصی سازی، اگرچه جذابیت و ماندگاری کاربران را افزایش می دهد، اما می تواند بر فرآیندهای شناختی، عاطفی و نگرشی آنان، به ویژه در سنین نوجوانی و دانش آموزی، تاثیرات عمیق و پایداری بگذارد. الگوریتم های پیشنهادی از طریق مکانیسم هایی نظیر ایجاد حباب های فیلتری اطلاعاتی و اتاق های پژواک، تنوع دیدگاه ها و منابع اطلاعاتی را محدود کرده و اغلب محتوای همسو با باورهای پیشین کاربر را اولویت می بخشند؛ این امر ممکن است به تقویت نگرش های یک جانبه، قطبی سازی افکار و حتی شکل گیری تعصبات منجر شود.در کشور ایران، گسترش سریع دسترسی به این پلتفرم ها میان دانش آموزان، علی رغم برخی محدودیت های فنی و نظارتی، این موضوع را به یک مسئله اجتماعی و آموزشی برجسته تبدیل کرده است. دانش آموزان به عنوان گروهی در مرحله حساس شکل گیری هویت و جهان بینی، ساعات قابل توجهی را در این فضاها سپری می کنند و در معرض محتوای الگوریتمی قرار دارند که می تواند ارزش ها، باورها و نگرش های اجتماعی، فرهنگی و سیاسی آنان را تحت تاثیر قرار دهد.پژوهش حاضر از نوع کمی و با رویکرد همبستگی است. جامعه آماری آن را دانش آموزان دوره متوسطه دوم شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ تشکیل می دهد. حجم نمونه ۳۵۰ نفر (۱۸۰ دختر و ۱۷۰ پسر) بود که به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته ای مشتمل بر دو بخش مواجهه با الگوریتم های پیشنهادی (۱۵ گویه) و نگرش های اجتماعی-فرهنگی (۲۰ گویه) بر پایه مقیاس لیکرت پنج درجه ای بود. روایی صوری و محتوایی ابزار توسط ۱۰ نفر از متخصصان تایید شد و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ ۰.۸۸ به دست آمد. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ و از طریق آزمون های همبستگی پیرسون، رگرسیون خطی چندگانه و آزمون t مستقل انجام گرفت.یافته های اصلی پژوهش نشان داد که مواجهه بالا با الگوریتم های پیشنهادی با شکل گیری نگرش های یک جانبه همبستگی مثبت و معنادار دارد (r=۰.۴۸,p<۰.۰۰۱). تحلیل رگرسیون نیز بیانگر آن است که این الگوریتم ها حدود ۲۸ درصد از واریانس نگرش های دانش آموزان را تبیین می کنند β =۰.۵۲, p <۰.۰۱; Adjusted R² =۰.۲۸). علاوه بر این، تفاوت معناداری در نگرش ها میان دختران و پسران مشاهده شد.(t(۳۴۸)=۳.۴۵,p<۰.۰۱)به طور کلی، نتایج بر نقش تعیین کننده الگوریتم های پیشنهادی در شکل گیری نگرش های دانش آموزان ایرانی تاکید دارد و ضرورت توجه به آموزش سواد رسانه ای و الگوریتمی، تقویت نظارت والدین و تدوین سیاست های آموزشی هدفمند را برای کاهش پیامدهای منفی و بهره برداری بهینه از ظرفیت های مثبت این فناوری ها نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

الگوریتم های پیشنهادی ، پلتفرم های مجازی ، شکل گیری نگرش ، دانش آموزان ایرانی ، حباب فیلتری ، اتاق پژواک ، سواد رسانه ای