تحلیل نقش هوش مصنوعی در بازتعریف نقش معلم و یادگیرنده در نظام آموزشی نوین

تحولات فناورانه اخیر، به ویژه گسترش هوش مصنوعی، نظام های آموزشی را دچار تغییرات عمیق کرده و الگوهای سنتی یاددهی–یادگیری را به چالش کشیده است. هوش مصنوعی با امکاناتی مانند تحلیل داده های آموزشی، شخصی سازی یادگیری، ارزیابی هوشمند و پشتیبانی از یادگیری خودتنظیم، فرایندهای آموزشی را بازتعریف می کند. این مقاله با رویکرد توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای، نقش هوش مصنوعی در تغییر جایگاه معلم و یادگیرنده را بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد که معلم از انتقال دهنده دانش به تسهیل گر و راهنمای یادگیری تبدیل می شود و یادگیرنده نقش فعال، خودتنظیم و مسئولانه در یادگیری پیدا می کند. در عین حال، کاربرد هوش مصنوعی با چالش هایی مانند ملاحظات اخلاقی، عدالت آموزشی، شکاف دیجیتال و ضرورت حفظ تصمیم گیری انسانی همراه است. نتایج بر ضرورت رویکرد انسان محور، اخلاق مدار و عدالت محور در آموزش تاکید دارد و پیشنهادهایی برای سیاست گذاری و بازطراحی برنامه های تربیت معلم ارائه می کند.تحولات فناورانه اخیر، به ویژه گسترش هوش مصنوعی، نظام های آموزشی را دچار تغییرات عمیق کرده و الگوهای سنتی یاددهی–یادگیری را به چالش کشیده است. هوش مصنوعی با امکاناتی مانند تحلیل داده های آموزشی، شخصی سازی یادگیری، ارزیابی هوشمند و پشتیبانی از یادگیری خودتنظیم، فرایندهای آموزشی را بازتعریف می کند. این مقاله با رویکرد توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای، نقش هوش مصنوعی در تغییر جایگاه معلم و یادگیرنده را بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد که معلم از انتقال دهنده دانش به تسهیل گر و راهنمای یادگیری تبدیل می شود و یادگیرنده نقش فعال، خودتنظیم و مسئولانه در یادگیری پیدا می کند. در عین حال، کاربرد هوش مصنوعی با چالش هایی مانند ملاحظات اخلاقی، عدالت آموزشی، شکاف دیجیتال و ضرورت حفظ تصمیم گیری انسانی همراه است. نتایج بر ضرورت رویکرد انسان محور، اخلاق مدار و عدالت محور در آموزش تاکید دارد و پیشنهادهایی برای سیاست گذاری و بازطراحی برنامه های تربیت معلم ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی در آموزش ، نقش معلم ، نقش یادگیرنده ، نظام آموزشی نوین