آینده نگاری نظام آموزشی ایران تا سال ۱۴۱۰: سناریوهای احتمالی با تمرکز بر نفوذ هوش مصنوعی و آموزش کاملا مجازی

نظام آموزشی ایران در افق زمانی تا سال ۱۴۱۰ شمسی با تحولات عمیق و بنیادین ناشی از گسترش روزافزون فناوری های نوین، به ویژه هوش مصنوعی و آموزش کاملا مجازی، روبه رو خواهد شد. این پژوهش با رویکرد آینده پژوهی و بهره گیری از روش سناریونگاری، به ترسیم سناریوهای احتمالی آینده نظام آموزشی کشور می پردازد. اهمیت این موضوع از آنجاست که پیشرفت های سریع فناورانه، در کنار چالش های ساختاری موجود مانند محدودیت های زیرساختی، نابرابری های منطقه ای و مقاومت های فرهنگی، می تواند مسیر توسعه آموزشی را به سوی فرصت های تحول آفرین یا بحران های جدی هدایت کند. روش پژوهش از نوع کیفی-اکتشافی است و بر پایه تحلیل اسنادی گسترده، مصاحبه های عمیق با ۲۵ نفر از خبرگان حوزه آموزش و فناوری اطلاعات (با روش نمونه گیری قضاوتی) و تکنیک های پیشرفته سناریونگاری (شامل شناسایی پیشران های کلیدی با استفاده از نرم افزار Micmac و ترسیم سناریوها با نرم افزار Scenario Wizard) اجرا شده است. روایی ابزارها از طریق بررسی پانل خبرگان و پایایی آن ها از راه محاسبه توافق بین کدگذاران تایید گردید. یافته های پژوهش چهار سناریو احتمالی را شناسایی کرده است: ۱) سناریو تحول دیجیتال (نفوذ گسترده هوش مصنوعی و غالب شدن آموزش مجازی همراه با ارتقای کیفیت و عدالت آموزشی)؛ ۲) سناریو ترکیبی پایدار (ادغام متعادل هوش مصنوعی و آموزش حضوری با پیشرفت تدریجی)؛ ۳) سناریو مقاومت سنتی (تاخیر در پذیرش فناوری و حفظ ساختارهای سنتی همراه با عقب ماندگی رقابتی)؛ ۴) سناریو بحران دیجیتال (نفوذ نابرابر فناوری و تشدید نابرابری های اجتماعی-آموزشی).

کلیدواژه ها:

آینده نگاری ، نظام آموزشی ایران ، هوش مصنوعی ، آموزش مجازی ، سناریونگاری ، تحول دیجیتال ، پیشران های کلیدی