تحلیلی جغرافیایی و زیست محیطی بر بیابان های ایران: از مفاهیم نظری تا پتانسیل های توسعه پایدار

مناطق بیابانی و کویری ایران، برخلاف تصور رایج که آن ها را سرزمین هایی فاقد حیات و ارزش اقتصادی می پندارد، دارای پتانسیل های بالقوه و بالفعل فراوانی هستند. اگرچه این مناطق از نظر تولیدات گیاهی زراعی محدودیت دارند، اما ذخایر عظیمی از انرژی های نو (خورشیدی، بادی و زمین گرمایی)، جاذبه های گردشگری (اکوتوریسم) و گیاهان دارویی و صنعتی را در خود جای داده اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت بیابان های ایران، تفکیک مفهومی واژگان بیابان و کویر، و تبیین علل پیدایش آن ها (طبیعی و انسانی) انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که موقعیت ایران در کمربند پرفشار حاره ای و نقش ناهمواری ها، دو عامل اصلی خشکی هستند. همچنین مقایسه ایران با کشورهای همسایه نظیر امارات نشان می دهد که با وجود غنای بیشتر ایران در جاذبه های کویری، به دلیل ضعف در زیرساخت ها، بهره برداری بهینه صورت نگرفته است. شناخت صحیح این قابلیت ها گامی اساسی در جهت توسعه پایدار مناطق خشک کشور خواهد بود.

کلیدواژه ها:

بیابان های ایران ، کویر ، اکوتوریسم ، انرژی های تجدیدپذیر ، تقسیم بندی اقلیمی.