نقش معلم در ایجاد احساس امنیت روانی در کلاس

احساس امنیت روانی در کلاس درس یکی از پیش شرط های اساسی یادگیری موثر، مشارکت فعال و رشد اجتماعی–هیجانی دانش آموزان به شمار می رود. پژوهش های آموزشی نشان می دهند که دانش آموزانی که در کلاس احساس پذیرش، احترام و حمایت عاطفی می کنند، اضطراب تحصیلی کمتری داشته و آمادگی بیشتری برای پرسشگری، اشتباه کردن و یادگیری عمیق دارند (دسی و رایان، ۲۰۰۰؛ شریفی، ۱۴۰۱). در این میان، معلم به عنوان مهم ترین عامل انسانی کلاس، نقشی محوری در شکل گیری یا تضعیف امنیت روانی ایفا می کند. هدف این مقاله، مرور نظام مند و تحلیل پژوهش های داخلی و خارجی مرتبط با نقش معلم در ایجاد احساس امنیت روانی در کلاس درس است. این پژوهش با تمرکز بر مولفه هایی همچون سبک تعامل معلم–دانش آموز، عدالت آموزشی، حمایت عاطفی، مدیریت خطا و بازخورد و فضای ارتباطی بدون ترس، به بررسی سازوکارهایی می پردازد که از طریق آن ها معلمان می توانند محیطی امن و حمایتی برای یادگیری فراهم سازند (محمدی و همکاران، ۱۳۹۹؛ Edmondson, ۲۰۱۸). یافته های مرور مطالعات نشان می دهد که رفتارهای معلم محور مبتنی بر همدلی، احترام متقابل و پذیرش تفاوت های فردی، به طور معناداری با افزایش احساس امنیت روانی، انگیزش درونی و مشارکت تحصیلی دانش آموزان ارتباط دارد (رضایی، ۱۴۰۰؛ Kahn, ۱۹۹۰). در مقابل، شیوه های اقتدارگرایانه، تنبیه کلامی و بی توجهی به نیازهای هیجانی دانش آموزان، از عوامل اصلی تضعیف امنیت روانی در کلاس محسوب می شوند. در مجموع، نتایج این مقاله بر ضرورت توجه نظام مند به نقش معلم در سیاست گذاری های آموزشی و برنامه های تربیت معلم تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

امنیت روانی ، نقش معلم ، جو کلاس درس ، حمایت عاطفی ، تعامل معلم–دانش آموز ، یادگیری ، سلامت روان دانش آموزان.