اثربخشی آموزش مهارت های زندگی بر کاهش رفتارهای پرخطر در نوجوانان

نوجوانی یکی از حساس ترین و تعیین کننده ترین دوره های رشد انسان است که با تغییرات زیستی، شناختی، هیجانی و اجتماعی گسترده ای همراه بوده و همین ویژگی ها، نوجوانان را در معرض بروز انواع رفتارهای پرخطر قرار می دهد. رفتارهایی نظیر مصرف مواد، رفتارهای پرخاشگرانه، روابط جنسی پرخطر و نادیده گرفتن هنجارهای اجتماعی می توانند پیامدهای جبران ناپذیری برای سلامت روانی، اجتماعی و تحصیلی نوجوانان به همراه داشته باشند. در سال های اخیر، آموزش مهارت های زندگی به عنوان یکی از مداخلات پیشگیرانه و توانمندساز، مورد توجه نظام های آموزشی و سلامت روان قرار گرفته است. با این حال، شواهد پژوهشی درباره میزان اثربخشی این آموزش ها بر کاهش رفتارهای پرخطر نوجوانان، به ویژه در بستر فرهنگی–اجتماعی ایران، همچنان نیازمند بررسی های تجربی دقیق تر است.هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی آموزش مهارت های زندگی بر کاهش رفتارهای پرخطر در نوجوانان بود. این پژوهش با رویکردی نیمه آزمایشی و با استفاده از طرح پیش آزمون–پس آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل نوجوانان دوره متوسطه بود که نمونه ای از آنان به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جای دهی شدند. گروه آزمایش در یک برنامه آموزشی ساختاریافته مهارت های زندگی شامل مهارت های خودآگاهی، حل مسئله، تصمیم گیری، مدیریت هیجان و ارتباط موثر شرکت کرد، در حالی که گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. داده ها با استفاده از ابزارهای استاندارد سنجش رفتارهای پرخطر گردآوری و با روش های آماری مناسب تحلیل شدند.یافته های پژوهش نشان داد آموزش مهارت های زندگی تاثیر معناداری بر کاهش سطح کلی رفتارهای پرخطر نوجوانان داشته و به طور خاص، کاهش معناداری در مولفه هایی مانند رفتارهای تکانشی، پرخاشگری و گرایش به مصرف مواد مشاهده شد (p < ۰.۰۵). نتایج این مطالعه بر نقش کلیدی آموزش مهارت های زندگی به عنوان راهبردی موثر در پیشگیری از رفتارهای پرخطر نوجوانان تاکید دارد و می تواند مبنای برنامه ریزی های آموزشی، مداخلات مدرسه محور و سیاست گذاری های حوزه سلامت روان نوجوانان قرار گیرد

کلیدواژه ها:

مهارت های زندگی ، رفتارهای پرخطر ، نوجوانان ، آموزش پیشگیرانه ، سلامت روان ، مداخلات مدرسه محور