تاثیر یادگیری فعال بر عملکرد تحصیلی و مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان: مرور نظام مند و تحلیل میدانی

یادگیری فعال به عنوان رویکردی نوین در آموزش، بر مشارکت فعال دانش آموزان در فرآیند یادگیری و توسعه تفکر انتقادی تاکید دارد. در نظام آموزشی ایران که هنوز الگوهای سنتی تدریس در آن غالب است، بررسی تاثیر این رویکرد بر عملکرد تحصیلی و توانایی های شناختی دانش آموزان اهمیت ویژه ای دارد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی اثرات یادگیری فعال بر عملکرد تحصیلی و مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان ابتدایی انجام شد. روش پژوهش به صورت مرور نظام مند و تحلیل میدانی شبه آزمایشی بوده است. در مرحله مرور نظام مند، منابع علمی داخلی و خارجی طی سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ بررسی شدند و در مرحله میدانی، ۱۲۰ دانش آموز پایه پنجم ابتدایی از سه مدرسه دولتی شهر اصفهان به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها شامل آزمون های استاندارد عملکرد تحصیلی و پرسش نامه تفکر انتقادی کالیفرنیا (۱۹۹۰، نسخه بومی شده) بود. نتایج تحلیل های آماری نشان داد که اجرای راهبردهای یادگیری فعال در کلاس درس منجر به افزایش معنادار میانگین نمرات عملکرد تحصیلی در دروس علوم و ریاضی (p < ۰.۰۵) و تقویت شاخص های تحلیل، استدلال و استنباط در تفکر انتقادی گردید. یافته ها حاکی از آن است که یادگیری فعال نه تنها موجب انگیزش و درگیری ذهنی بیشتر می شود بلکه زمینه ساز ارتقای مهارت های شناختی و عملکرد واقع گرایانه تر در حل مسئله است. در پایان، بر لزوم طراحی برنامه های آموزشی نوین مبتنی بر یادگیری فعال در دوره ابتدایی تاکید می شود، به ویژه در چارچوب بومی سازی ظرفیت های این رویکرد برای نظام آموزشی ایران.________________________________________

کلیدواژه ها:

یادگیری فعال ، عملکرد تحصیلی ، تفکر انتقادی ، آموزش ابتدایی ، روش های نوین تدریس ، مرور نظام مند ، تحلیل میدانی