تحلیل آسیب شناختی سیاست های غربالگری سلامت روان در مدارس ابتدایی

در سال های اخیر، سیاست غربالگری سلامت روان در مدارس ابتدایی به عنوان راهبردی برای شناسایی زودهنگام و مداخله مورد توجه گسترده قرار گرفته است. با این حال، این مطالعه با رویکردی آسیب شناختی و با روش تحلیل محتوای کیفی منابع معتبر فارسی و انگلیسی (۱۳۹۷-۱۴۰۲ و ۲۰۱۸-۲۰۲۳)، نشان می دهد که اجرای این سیاست در بافت نهادی و اجرایی فعلی، می تواند با پیامدهای ناخواسته و آسیب زای متعددی همراه باشد. یافته ها چهار حوزه آسیب اصلی را آشکار می کند: آسیب های فردی-روان شناختی مانند خطر برچسب خوردن و اضطراب؛ آسیب های اجتماعی-نهادی نظیر تقویت استیگما و غفلت از عوامل محیطی موثر؛ آسیب های اجرایی-کاربردی از جمله شکاف عمیق بین شناسایی و مداخله، و مشکلات مربوط به اعتبار و تناسب فرهنگی ابزارها؛ و در نهایت آسیب های اخلاقی-حقوقی شامل چالش های مربوط به رضایت آگاهانه و حفظ حریم خصوصی دانش آموزان. این تحلیل نتیجه می گیرد که رویکرد صرفا غربالگری محور، به ویژه در غیاب زیرساخت های حمایتی قوی و نظام ارجاع کارآمد، نه تنها ممکن است در تحقق اهداف خود ناکام بماند، بلکه با کاستن از تمرکز بر ارتقای سلامت روان برای همه دانش آموزان، به عاملی برای بازتولید نابرابری و ایجاد آسیب تبدیل شود. بنابراین، بازنگری اساسی در منطق حاکم بر این سیاست و گذار به الگویی جامع نگر که بر ایجاد محیط های آموزشی حمایت گر، آموزش مهارت های هیجانی-اجتماعی به همه فراگیران و مداخلات هدفمند و ظریف تاکید دارد، ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

سلامت روان دانش آموزان ، غربالگری مدرسه ای ، آسیب شناسی سیاست های آموزشی ، روان شناسی مدرسه ، مداخلات پیشگیرانه ، عدالت آموزشی.