تحلیل زمینه ی کیفی موانع مشارکت دختران در فعالیت های ورزشی مدارس متوسطه

مشارکت ورزشی دختران در مدارس متوسطه با چالش های متعددی مواجه است که پیامدهای منفی بر سلامت و رفاه آنان دارد. این مطالعه با هدف تحلیل کیفی موانع مشارکت دختران در فعالیت های ورزشی مدارس متوسطه از دیدگاه ذی نفعان اصلی (دانش آموزان، معلمان و مدیران) انجام شد. پژوهش حاضر از نوع کیفی و با رویکرد پدیدارشناسی توصیفی بود. مشارکت کنندگان شامل ۲۰ دانش آموز دختر، ۱۰ معلم تربیت بدنی زن و ۵ مدیر مدرسه بودند که از مدارس متوسطه دخترانه شهرستان بروجن به روش نمونه گیری هدفمند با حداکثر تنوع انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق و گروه های متمرکز جمع آوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون کلارک و براون تحلیل شدند. یافته ها نشان دهنده پنج مضمون اصلی به عنوان موانع کلیدی مشارکت ورزشی بود: ۱) موانع فرهنگی-هنجاری (اولویت تحصیل، هنجارهای جنسیتی)، ۲) موانع ساختاری-امکاناتی (کمبود فضا و تجهیزات ایمن و اختصاصی، زمان بندی نامناسب)، ۳) موانع آموزشی-برنامه ریزی (محتوای تکراری و غیرجذاب، روش های تدریس نامناسب)، ۴) موانع روان شناختی و مرتبط با بدن پنداره (خجالت، ترس از قضاوت، کمبود اعتماد به نفس)، و ۵) موانع مرتبط با پوشش و لباس ورزشی (محدودیت حرکتی و ناراحتی ناشی از پوشش اجباری، لباس غیراستاندارد). این موانع در تعامل پویا با یکدیگر، شبکه پیچیده ای از محدودیت ها را ایجاد می کنند. بر این اساس، رفع این موانع نیازمند رویکردی سیستمی، بین بخشی و مشارکتی در سطوح سیاست گذاری، مدیریت مدرسه و برنامه ریزی درسی است که هم زمان بر بهبود زیرساخت های فیزیکی، اصلاح نگرش های فرهنگی و ارتقای کیفیت آموزش تمرکز کند.

کلیدواژه ها:

فعالیت بدنی ، نوجوانان دختر ، ورزش مدرسه ای ، موانع کیفی ، پدیدارشناسی ، ایران ، عدالت جنسیتی.