تحلیل سبک شناختی داستان های کوتاه معاصر فارسی از دهه ۷۰ تاکنون

این پژوهش با هدف تحلیل سیر تحول سبک شناختی داستان کوتاه فارسی از دهه ۱۳۷۰ تاکنون انجام شده است. با استفاده از چارچوب نظری تلفیقی شده ای از سبک شناسی زبانی لیچ و شورت (۲۰۲۱)، روایت شناسی ژنت (۱۹۸۰) و رهیافت سبک شناسی جامعه نگر فرکلاف (۱۹۹۲)، ویژگی های زبانی، نحوی، بلاغی و روایی پیکره ای هدفمند مشتمل بر ۴۵ داستان کوتاه شاخص در سه دهه مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها نشان می دهد که داستان کوتاه فارسی در این بازه زمانی، مسیر تحولی روشنی را از سبکی منسجم، با جملات طولانی تر، گردایه واژگانی ادبی تر و روایت های خطی سوم شخص در دهه ۷۰، به سوی سبکی چندلایه، تجربی و متمرکز بر فرد در دهه های ۸۰ و ۹۰ پیموده است. این تحول در قالب کوتاه شدن و تنوع ساختار جملات، هجوم واژگان محاوره ای و تخصصی، دگردیسی استعاره ها به سمت مفاهیم دنیای دیجیتال و روان شناسی، و گرایش به روایت های چندصدایی، جریان سیال ذهن و کانون سازی های متغیر آشکار می شود. این تغییرات سبکی، صرفا نوآوری های زیبایی شناختی نیستند، بلکه بازتاب کننده و همزمان شکل دهنده ی گذار گفتمانی جامعه ایران از آرمان های جمعی به مسائل فردی، بحران های هویتی و تجربه های پراکنده زندگی مدرن هستند. نتایج این مطالعه بر ضرورت درک پیوند ناگسستنی بین فرم ادبی و بافت اجتماعی در تحلیل ادبیات معاصر تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

سبک شناسی ، داستان کوتاه معاصر فارسی ، تحول زبانی ، روایت شناسی ، گفتمان ، دهه ۷۰ تاکنون.