فراتحلیلی بر عوامل موثر بر دیرآموزی ریاضی و فارسی در دوره ابتدایی

هدف این مطالعه، انجام یک فراتحلیل نظام مند از عوامل موثر بر دیرآموزی در دو درس محوری ریاضی و فارسی در دوره ابتدایی بر اساس پژوهش های معتبر فارسی و انگلیسی در بازه ی سال های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲ شمسی (مطابق با ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۳ میلادی) است. پس از جستجو، غربالگری و ارزیابی کیفی، ۴۷ مطالعه مرتبط انتخاب و یافته های آن ها با رویکرد تحلیل مضمون تلفیق شد. نتایج در قالب یک مدل چندسطحی (فردی، خانوادگی، آموزشی مدرسه ای و اجتماعی فرهنگی) ارائه گردید. یافته ها نشان داد که در حوزه ریاضی، عوامل شناختی (مانند ضعف در حافظه فعال و پردازش عددی) و عوامل عاطفی انگیزشی (به ویژه اضطراب ریاضی و خودکارآمدی پایین) در تعامل با روش های تدریس ناکارآمد نقش اصلی را ایفا می کنند. در مقابل، دیرآموزی در فارسی عمدتا با چالش های پردازش واجی، حافظه دیداری و همچنین فقر محیط زبانی خانه و چالش های مربوط به دوزبانگی پیوند خورده است. عوامل مشترک و کلیدی بین دو حوزه شامل کارکردهای اجرایی ضعیف، تجربه مکرر شکست، کیفیت پایین تعامل معلم و شاگرد و جایگاه اقتصادی اجتماعی پایین خانواده شناسایی شد. این فراتحلیل بر ضرورت اتخاذ رویکردی سه ضلعی شامل غربالگری و مداخله زودهنگام و اختصاصی، توانمندسازی نظام مند معلمان در استفاده از روش های تدریس تفکیکی و جلب مشارکت آگاهانه خانواده ها تاکید می نماید. پیاده سازی این راهبردها می تواند از تثبیت دیرآموزی به عنوان یک ناتوانی تحصیلی دائم پیشگیری کند.

کلیدواژه ها:

دیرآموزی ، اختلال یادگیری ، ریاضی ابتدایی ، فارسی ابتدایی ، فراتحلیل ، دوره ابتدایی ، عوامل موثر.