چارچوب حقوقی و اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در تخصیص خدمات شهری: مطالعه موردی پایش آلودگی و مدیریت فضای سبز

ورود هوش مصنوعی به عرصه مدیریت شهری، نویدبخش انقلابی در کارایی، دقت و پاسخگویی خدمات عمومی است. از بهینه سازی جریان ترافیک گرفته تا پیش بینی نیازهای زیرساختی، الگوریتم ها به ابزارهای قدرتمندی برای تصمیم گیری تبدیل شده اند. با این حال، این تحول فناورانه، چالش های عمیق حقوقی و اخلاقی را به همراه دارد که در صورت نادیده گرفته شدن، می توانند به تشدید نابرابری های اجتماعی و تضعیف حقوق شهروندی منجر شوند. این مقاله مروری به بررسی نظام مند چارچوب های حقوقی و اخلاقی لازم برای استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی در تخصیص خدمات شهری می پردازد. این پژوهش با تمرکز بر دو حوزه کلیدی پایش آلودگی هوا و مدیریت فضای سبز، نشان می دهد که چگونه تصمیم گیری های الگوریتمی می توانند حامل سوگیری های پنهان باشند. اصول اخلاقی بنیادین مانند عدالت و انصاف، شفافیت و تبیین پذیری، پاسخگویی و حفاظت از حریم خصوصی به عنوان ارکان اصلی یک چارچوب حاکمیتی موثر تحلیل می شوند. یافته های این بررسی نشان می دهد که استفاده از هوش مصنوعی بدون نظارت انسانی و چارچوب های قانونی مشخص، می تواند منجر به تخصیص ناعادلانه منابع (مانند نصب حسگرهای آلودگی در مناطق مرفه)، تقویت تبعیض های تاریخی در جانمایی فضاهای سبز و ایجاد «جعبه های سیاه» تصمیم گیری شود که شهروندان و حتی مدیران از منطق آن ها بی اطلاع اند. در نهایت، این مقاله بر ضرورت تدوین «آیین نامه های ارزیابی تاثیر الگوریتمی»، ایجاد نهادهای نظارتی مستقل و طراحی سازوکارهای مشارکت شهروندی در فرآیند طراحی و پیاده سازی سامانه های هوش مصنوعی به عنوان راهکارهای کلیدی برای تضمین استفاده عادلانه و دموکراتیک از این فناوری در اداره شهرها تاکید می کند.واژگان کلیدی: هوش مصنوعی، اخلاق فناوری، حقوق عمومی، مدیریت شهری، حاکمیت الگوریتمی، عدالت اجتماعی، پایش آلودگی، فضای سبز شهری.