تحلیل هزینه-فایده و ارزیابی اقتصادی-محیط زیستی پیاده سازی سامانه های هوشمند مدیریت پسماند

رشد شتابان شهرنشینی و تغییر الگوهای مصرف، مدیریت پسماند را به یکی از پیچیده ترین و پرهزینه ترین چالش های شهرداری ها در سراسر جهان تبدیل کرده است. رویکردهای سنتی مدیریت پسماند که مبتنی بر جمع آوری با برنامه های زمانی ثابت و مسیرهای از پیش تعیین شده هستند، با ناکارآمدی های متعددی از جمله هزینه های عملیاتی بالا، مصرف سوخت بیش از حد، انتشار گازهای گلخانه ای و مشکلات بهداشتی ناشی از سرریز شدن مخازن مواجه اند. در پاسخ به این چالش ها، پارادایم «مدیریت هوشمند پسماند» با بهره گیری از فناوری هایی نظیر اینترنت اشیاء، حسگرهای هوشمند و هوش مصنوعی ظهور کرده است. این مقاله مروری با هدف ارزیابی جامع توجیه پذیری این سامانه ها، به تحلیل نظام مند هزینه-فایده و ارزیابی اقتصادی-محیط زیستی پیاده سازی آن ها می پردازد. هزینه ها شامل سرمایه گذاری اولیه برای خرید تجهیزات (مخازن و حسگرهای هوشمند)، زیرساخت های ارتباطی و نرم افزاری و هزینه های عملیاتی و نگهداری می باشند. در مقابل، منافع در سه حوزه اصلی تحلیل می شوند: منافع اقتصادی مستقیم (کاهش چشمگیر هزینه های جمع آوری از طریق بهینه سازی مسیرها، کاهش مصرف سوخت و استهلاک ناوگان)، منافع زیست محیطی (کاهش انتشار کربن، کاهش آلودگی صوتی و هوای محلی و بهبود نرخ تفکیک از مبدا) و منافع اجتماعی (افزایش سطح بهداشت عمومی، ارتقاء زیبایی منظر شهری و افزایش رضایت شهروندان). یافته های این بررسی نشان می دهد که علی رغم هزینه های اولیه قابل توجه، سامانه های هوشمند مدیریت پسماند در میان مدت و بلندمدت از طریق کاهش هزینه های عملیاتی و ایجاد ارزش های زیست محیطی و اجتماعی، بازگشت سرمایه مثبتی را به همراه دارند. این مقاله در نهایت با تاکید بر لزوم نگاهی کل نگر و فراتر از محاسبات صرفا مالی، استدلال می کند که ارزیابی واقعی این فناوری باید ارزش های غیرمستقیم و منافع خارجی مثبت آن را نیز در بر گیرد.واژگان کلیدی: مدیریت هوشمند پسماند، اینترنت اشیاء، تحلیل هزینه-فایده، اقتصاد محیط زیست، بهینه سازی مسیر، شهر هوشمند.