تاثیر فرهنگ سازی بر اجرای موفق ساحت های شش گانه در مدارس

در نظام های آموزشی معاصر، تحقق اهداف تربیتی و آموزشی مستلزم هماهنگی و یکپارچگی میان ابعاد مختلف فعالیت های مدرسه است؛ ساحت های شش گانه شامل باورها و ارزش ها، برنامه های درسی، روش های تدریس و یادگیری، منابع یادگیری، ارزشیابی و مدیریت آموزشی، به عنوان ستون های اصلی نظام تعلیم و تربیت، تنها در صورت هم افزایی و تعامل پویا می توانند به شکل موثری به کیفیت بخشند. با این حال، تجربه نشان می دهد که اجرای فنی و مکانیکی این ساحت ها بدون تکیه بر بستری فرهنگی همگون، اغلب با مقاومت های نهادی، بی تفاوتی ذی نفعان و ناپایداری در بلندمدت مواجه می شود؛ زیرا فرهنگ سازمانی مدرسه به مثابه نیرویی نامرئی، الگوهای رفتاری، انتظارات ضمنی و معیارهای قضاوت را شکل می دهد و هرگونه تغییر ساختاری را در صورت همسویی با این بستر، تسهیل یا در غیر این صورت، با دشواری مواجه می سازد. فرهنگ سازی آموزشی فرآیندی تدریجی و عمیق است که با تثبیت ارزش هایی چون مسئولیت پذیری جمعی، احترام به تفاوت ها، پذیرش خطای یادگیری و تعهد به رشد مستمر، زمینه ساز پذیرش و به کارگیری پایدار مولفه های شش گانه می گردد؛ به گونه ای که معلمان در فضایی فرهنگی حمایت گر، تمایل بیشتری به نوآوری در روش تدریس پیدا می کنند، دانش آموزان با احساس امنیت عاطفی، در فرآیند ارزشیابی مشارکت فعال دارند و مدیران با الهام از هنجارهای مشترک، برنامه های درسی را با ویژگی های جامعه محلی هم آهنگ می سازند. با این وجود، چالش اصلی در این حوزه، فقدان توجه نظام مند به فرهنگ سازی به عنوان پیش نیاز اجرای ساحت هاست؛ چراکه بسیاری از برنامه های اصلاحی آموزشی با تمرکز بر تغییر ساختارها و مستندات، از شکل گیری فرهنگ مورد نیاز غفلت می کنند و در نتیجه با مقاومت نامرئی و بازگشت به الگوهای سنتی مواجه می شوند. علاوه بر این، تنوع فرهنگی مدارس، محدودیت زمانی و نیاز به مشارکت همه جانبه ذی نفعان، اجرای فرهنگ سازی را به چالشی پیچیده تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، بررسی تاثیر فرهنگ سازی بر اجرای موفق ساحت های شش گانه نه تنها به شناسایی موانع نهادی کمک می کند، بلکه راهگشای طراحی راهبردهایی است که تغییرات آموزشی را از سطح ظاهری به عمق باورها و رفتارهای روزمره تثبیت کند و تحولی پایدار در کیفیت آموزش مدارس ایجاد نماید.

کلیدواژه ها:

فرهنگ سازی ، ساحت های شش گانه ، مدارس ، نظام آموزشی ، تحقق تربیتی