تاثیر بازی های یادگیری بر ارتقای مشارکت اجتماعی و عاطفی دانش آموزان در کلاس

در فضای آموزشی معاصر که یادگیری فراتر از کسب دانش صرف، مستلزم شکل گیری ارتباطات پویا و تجربه های عاطفی معنادار است، مشارکت اجتماعی و عاطفی دانش آموزان در کلاس درس به عنوان پایه ای برای یادگیری عمیق و پایدار شناخته می شود. با این حال، بسیاری از فضاهای آموزشی همچنان با چالش کاهش تعاملات معنادار میان دانش آموزان، سکوت طولانی مدت برخی یادگیرندگان، بی تفاوتی عاطفی نسبت به محتوای درسی و محدود شدن نقش دانش آموز به شنونده ای منفعل مواجه اند؛ عواملی که نه تنها کیفیت یادگیری را تضعیف می کنند، بلکه زمینه ساز بیگانگی از محیط آموزشی و کاهش حس تعلق می گردند. در این میان، بازی های یادگیری به مثابه راهبردی خلاقانه و مبتنی بر لذت بخشی، پتانسیل بالقوه ای برای دگرگونی فضای کلاسی از محیطی رسمی و تک سویه به فضایی پویا، مشارکتی و هم افزایشی را در خود دارند؛ چراکه این بازی ها با طراحی موقعیت های تعاملی، شبیه سازی چالش های اجتماعی و فراهم آوردن فرصت های ایمن برای بروز احساسات، دانش آموزان را به گونه ای فعال در فرآیند یادگیری درگیر می سازند که ضمن تقویت مهارت های ارتباطی و همکاری، به آنان اجازه می دهد احساسات خود را در چارچوبی ساختاریافته بیان و تنظیم کنند. با این وجود، ضرورت پژوهش در این حوزه از سه جهت آشکار است: نخست، فقدان شواهد تجربی کافی درباره میزان تاثیر بازی های یادگیری بر ابعاد ظریف مشارکت عاطفی همچون احساس امنیت روانی، بیان هیجانات و همدلی در کلاس درس؛ دوم، تفاوت های فردی دانش آموزان در پاسخ به مداخلات بازی محور که مستلزم طراحی بازی های انعطاف پذیر و همسو با ویژگی های رشدی است؛ و سوم، چالش های اجرایی از قبیل محدودیت زمان درسی، نیاز به آمادگی معلمان در هدایت بازی های آموزشی و ابهام در تمایز میان بازی صرف و بازی یادگیری هدفمند. این شکاف ها موجب شده تا با وجود گسترش کاربرد بازی در برخی کلاس ها، تاثیر واقعی و پایدار آن بر تقویت حضور اجتماعی و غنای عاطفی دانش آموزان به درستی شناخته نشود. بنابراین، تحلیل دقیق تاثیر بازی های یادگیری بر دو بعد اجتماعی و عاطفی مشارکت، نه تنها به غنی سازی فضای کلاسی کمک می کند، بلکه می تواند راهگشای تحولی در نگاه به آموزش به مثابه فرآیندی کلی نگر باشد که همزمان بر ذهن، روابط و احساسات یادگیرنده تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

بازی های یادگیری ، مشارکت اجتماعی ، مشارکت عاطفی ، دانش آموزان ، فضای کلاسی