راهکارهای عملیاتی برای ایجاد فرصت های رهبری در کلاس های درس

پرورش مهارت های رهبری در دانش آموزان به عنوان یکی از اهداف غایی نظام های تربیتی مترقی، نقشی حیاتی در آماده سازی نسل آینده برای ایفای مسئولیت های فردی و اجتماعی ایفا می کند. این مهارت ها که شامل توانایی تصمیم گیری، مسئولیت پذیری، تاثیرگذاری مثبت، کار گروهی و تفکر راهبردی می شود، تنها در بستر تمرین و تجربه عملی قابل رشد و نهادینه شدن هستند. کلاس درس به عنوان یک جامعه کوچک و اولین عرصه اجتماعی رسمی که دانش آموزان با آن درگیر می شوند، محیطی ایده آل و غنی برای خلق چنین تجربه هایی محسوب می گردد. با این حال، ساختار سنتی بسیاری از کلاس ها که در آن معلم نقش محور مطلق و دانش آموز نقش دریافت کننده منفعل را دارد، فرصت چندانی برای بروز و پرورش ظرفیت های رهبری در فراگیران ایجاد نمی کند. این الگوی یکسویه نه تنها باعث غفلت از استعدادهای نهفته دانش آموزان می شود، بلکه جامعه را از وجود افرادی با توان هدایت و مدیریت در آینده محروم می سازد. مساله اصلی این است که چگونه می توان در چهارچوب برنامه درسی موجود و بدون اختلال جدی در فرآیند آموزش اهداف علمی، بستری را در فضای کلاس طراحی کرد که به طور نظام مند و عادلانه امکان تجربه موقعیت های رهبری را برای طیف وسیعی از دانش آموزان فراهم آورد. فقدان راهکارهای مشخص، عملی و گام به گام که قابلیت اجرا در بافت های آموزشی متنوع با امکانات و محدودیت های گوناگون را داشته باشند، به وضوح احساس می شود. بسیاری از معلمان با وجود آگاهی از اهمیت موضوع، به دلیل نبود الگوهای کاربردی یا نگرانی از بی نظمی و اتلاف وقت، از ایجاد چنین فرصت هایی در کلاس خود طفره می روند. بنابراین تدوین و ارائه راهکارهای عملیاتی که بتواند نقش معلم را از فرمانده به تسهیل گر و راهنما تغییر دهد و فضاهای امنی برای آزمون و خطا، پذیرش مسئولیت و هدایت هم تایان توسط دانش آموزان ایجاد کند، به نیازی ضروری تبدیل شده است. این راهکارها باید بتوانند با ساده ترین امکانات، مشارکت حداکثری را تضمین کنند و در عین حال، چارچوب کلاس را برای تحقق اهداف درسی حفظ نمایند.

کلیدواژه ها:

مهارت رهبری ، کلاس درس ، راهکار عملیاتی ، مشارکت دانش آموزان ، تجربه عملی