بررسی تاثیر بازی های تعاملی بر افزایش مشارکت دانش آموزان در فعالیت های گروهی

در بستر نظام های آموزشی معاصر، که توجه به ابعاد اجتماعی یادگیری و تربیت شهروندانی مسئول و توانمند برای زندگی جمعی در اولویت قرار دارد، جایگاه فعالیت های گروهی و مهارت های مرتبط با آن به عنوان یکی از محورهای اساسی تعلیم و تربیت تثبیت شده است. فعالیت های گروهی موثر می توانند زمینه ساز پرورش مهارت های ارتباطی، همکاری، حل مسئله، تفکر نقاد و احترام به دیدگاه های متنوع در دانش آموزان باشد. با این حال، یکی از چالش های پایدار در اجرای موفق این فعالیت ها، جلب مشارکت حداکثری و عادلانه تمام اعضای گروه است. تجربیات عملی نشان می دهد که در بسیاری از موقعیت های گروهی سنتی، مشارکت به صورت نابرابر توزیع شده و برخی دانش آموزان به دلایلی چون کم رویی، عدم اعتماد به نفس، یا حتی تسلط چند عضو خاص، از درگیری فعال در فرآیند کار بازمی مانند و این مسئله به کاهش بازدهی یادگیری گروهی و تضعیف روحیه جمعی منجر می شود. در این میان، بازی های تعاملی با ماهیت ساختاریافته، هدفمند و عموما مبتنی بر قواعد مشخص، ظرفیتی منحصر به فرد برای غلبه بر این چالش از خود نشان داده اند. این بازی ها با ایجاد فضایی امن، جذاب و کم تنش، انگیزه درونی دانش آموزان برای درگیر شدن در فرآیند را افزایش داده و از طریق مکانیسم هایی مانند وابستگی متقابل مثبت، مسئولیت پذیری فردی و نیاز به تبادل نظر برای رسیدن به یک هدف مشترک، زمینه را برای مشارکت موثر و همه جانبه فراهم می کنند. اما مسئله اصلی آن است که تاثیر این بازی ها بر افزایش کمی و کیفی مشارکت در فعالیت های گروهی، نیازمند بررسی دقیق و مستند است. اینکه کدام انواع از بازی های تعاملی با چه ویژگی های ساختاری می توانند بیشترین تاثیر را بر درگیری اعضای گروه داشته باشند، یا این تاثیر چگونه در گروه های سنی مختلف و در بسترهای درسی متفاوت متغیر است، سوالاتی است که پاسخ به آن ها می تواند راهنمای عملی ارزشمندی برای معلمان و طراحان آموزشی باشد. تبیین این رابطه و ارائه شواهد معتبر درباره سازوکارهای اثرگذاری بازی های تعاملی، گامی ضروری برای به کارگیری آگاهانه و اثربخش این ابزار در خدمت تعمیق و گسترش فرهنگ کار گروهی در کلاس های درس محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

بازی های تعاملی ، مشارکت گروهی ، فعالیت های گروهی ، انگیزش درونی ، وابستگی متقابل