روانشناسی مدرسه و امور تربیتی: تحلیل تاثیر ارزشیابی اصیل بر توسعه تاب آوری تحصیلی و انگیزش درونی دانش آموزان

نظام های ارزشیابی سنتی که بر امتحانات کتبی، نمره دهی و مقایسه اجتماعی متمرکزند، علی رغم کارایی ظاهری، پیامدهای روانشناختی نامطلوبی چون اضطراب، کاهش انگیزش درونی و شکنندگی در برابر شکست را به همراه دارند. این مقاله با رویکرد تحلیلی-تبیینی و با بهره گیری از روش «مرور یکپارچه ادبیات»، به بررسی پارادایم «ارزشیابی اصیل» به عنوان یک مداخله آموزشی قدرتمند برای تقویت بنیان های روانی دانش آموزان می پردازد. یافته های حاصل از سنتز پژوهش ها نشان می دهد که ارزشیابی اصیل، از طریق سه سازوکار روانشناختی کلیدی، تاب آوری تحصیلی و انگیزش درونی را پرورش می دهد: ۱) تغییر جهت گیری از عملکرد به تسلط، که با تمرکز بر تکالیف معنادار و فرآیندهای یادگیری، به جای رتبه و نمره، اهداف درونی و تسلط محور را در دانش آموزان تقویت می کند؛ ۲) افزایش عاملیت و خودگردانی یادگیرنده، که از طریق ابزارهایی چون پروژه ها، کارپوشه ها (پورتفولیو) و خودسنجی، حس استقلال و کنترل بر فرآیند یادگیری را به دانش آموز واگذار کرده و خودکارآمدی او را افزایش می دهد؛ و ۳) بازتعریف شکست به مثابه فرصت یادگیری، که با ماهیت تکوینی و بازخوردمحور خود، اشتباهات را به عنوان بخشی طبیعی و سازنده از مسیر رشد معرفی کرده و ترس از شکست را کاهش می دهد. این مقاله استدلال می کند که ارزشیابی اصیل صرفا یک تکنیک سنجش نیست، بلکه یک فلسفه تربیتی است که با همسو کردن فرآیند ارزشیابی با اصول روانشناسی مثبت نگر، به تربیت یادگیرندگانی مستقل، مقاوم و باانگیزه منجر می شود.

کلیدواژه ها:

ارزشیابی اصیل ، تاب آوری تحصیلی ، انگیزش درونی ، خودکارآمدی ، جهت گیری تسلط ، روانشناسی تربیتی.