نقش فعالیت های یادگیری مبتنی بر دست ورزی در افزایش علاقه مندی به درس علوم در دوره ابتدایی

فعالیت های یادگیری مبتنی بر دست ورزی یکی از راهبردهای موثر در بهبود وضعیت عاطفی و انگیزشی دانش آموزان نسبت به درس علوم در دوره ابتدایی به شمار می رود. این نوشتار با رویکرد مروری، به بررسی و تحلیل مطالعات انجام شده در ایران طی سال های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳ درباره نقش دست ورزی در افزایش علاقه مندی به درس علوم پرداخته است. نتایج نشان می دهد که فعالیت های دست ورزی به طور قابل توجهی انگیزش درونی، نگرش مثبت، خودکارآمدی تحصیلی و مشارکت فعال دانش آموزان را تقویت کرده و اضطراب و بی علاقگی نسبت به درس علوم را کاهش می دهد. این تاثیرات در ابعاد شناختی (تقویت مهارت مشاهده، ثبت داده و درک مفهومی)، عاطفی (لذت کشف، احساس موفقیت و کاهش ترس) و رفتاری (تمایل به کاوش بیشتر) مشاهده شده است. فعالیت های موثر معمولا مبتنی بر حل مسئله واقعی، استفاده از مواد ساده و در دسترس، امکان مشارکت همه دانش آموزان و ارتباط با تجربه زیسته کودک طراحی شده اند. با وجود این مزایا، چالش هایی نظیر کمبود زمان کلاسی، محدودیت امکانات، آمادگی ناکافی معلمان، مدیریت دشوار کلاس های پرجمعیت و فشار ارزشیابی کتبی، مانع اجرای گسترده این رویکرد می شوند. یافته ها با نظریه های سازنده گرایی، خود-تعیین گری و جریان هم خوانی دارد و نشان می دهد که دست ورزی با ویژگی های رشدی کودکان ابتدایی سازگارتر از روش های سنتی است. پیشنهاد می شود پژوهش های آتی پایداری بلندمدت علاقه مندی، تاثیر عوامل زمینه ای (جنسیت، منطقه، سطح اقتصادی) و اثربخشی بسته های استاندارد دست ورزی را بررسی کنند. در نهایت، تقویت آموزش ضمن خدمت معلمان و بازنگری در شیوه های ارزشیابی می تواند به تحقق بیشتر اهداف برنامه درسی علوم مبتنی بر کاوشگری کمک کند.