تاثیر سبک رهبری آموزشی مدیران مدارس ابتدایی بر بهبود جو روانی و اخلاقی مدرسه

هدف این مقاله مروری، بررسی و تحلیل تاثیر سبک های رهبری آموزشی مدیران مدارس ابتدایی بر بهبود جو روانی و جو اخلاقی مدرسه است. جو روانی مدرسه به عنوان مجموعه ادراکات مشترک از امنیت روانشناختی، حمایت عاطفی، احساس تعلق و کاهش اضطراب، و جو اخلاقی به عنوان حاکمیت ارزش ها، هنجارهای مثبت، عدالت ادراک شده و رفتارهای نوع دوستانه تعریف می شود. این دو بعد به ویژه در دوره ابتدایی از اهمیت بسزایی برخوردارند؛ زیرا کودکان در این سنین در حال شکل گیری ساختارهای هیجانی، اخلاقی و هویتی خود هستند و کیفیت جو مدرسه می تواند اثرات بلندمدت بر سلامت روان، انگیزه تحصیلی و الگوهای رفتاری آن ها داشته باشد. در این مطالعه مروری، پژوهش های انجام شده در ایران طی سال های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳ مورد بررسی نظام مند قرار گرفت. نتایج نشان داد که سبک های رهبری مختلف به صورت متفاوتی بر این دو بعد اثر می گذارند. رهبری تحولی بیشترین تاثیر را بر تقویت جو روانی (به ویژه امنیت روانشناختی، پیوند عاطفی معلم-دانش آموز و کاهش ترس از اشتباه) دارد. رهبری خدمتگزار و رهبری اخلاق مدار قوی ترین تاثیر را بر بعد اخلاقی (ترویج ارزش های مشترک، رفتارهای نوع دوستانه، عدالت ادراک شده و کاهش رفتارهای غیراخلاقی) از خود نشان می دهند. رهبری مشارکتی به عنوان سبکی متعادل، در هر دو بعد عملکرد قابل توجهی دارد و رهبری وظیفه مدار بیشتر از طریق ایجاد نظم و پیش بینی پذیری به طور غیرمستقیم و متوسط بر جو تاثیر می گذارد. عوامل میانجی کلیدی شامل اعتماد معلمان به مدیر، فرهنگ سازمانی مدرسه، حمایت سازمانی ادراک شده، رضایت شغلی معلمان و ویژگی های شخصیتی-حرفه ای معلمان شناسایی شدند. این عوامل نقش مهمی در انتقال و تقویت اثر سبک رهبری بر جو روانی-اخلاقی ایفا می کنند. یافته ها بر ضرورت آموزش ترکیبی و هوشمندانه سبک های رهبری (به ویژه ترکیب عناصر تحولی، خدمتگزار، اخلاق مدار و مشارکتی) به مدیران مدارس ابتدایی تاکید دارد. پیشنهاد می شود در برنامه های توسعه حرفه ای مدیران، تمرکز بیشتری بر مهارت های رابطه مدار، الگوسازی اخلاقی و ایجاد اعتماد سازمانی صورت گیرد. همچنین انجام مطالعات طولی، مداخله ای و مقایسه ای در زمینه های مختلف جغرافیایی و نوع مدارس برای تعمیق درک این روابط توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

سبک رهبری آموزشی ، جو روانی مدرسه ، جو اخلاقی مدرسه ، مدارس ابتدایی ، رهبری تحولی ، رهبری خدمتگزار.