تاثیر تنظیم هیجان تحصیلی مبتنی بر خودشفقتی بر بهبود درگیری تحصیلی دانش آموزان ابتدایی

هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر برنامه مداخله ای تنظیم هیجان تحصیلی مبتنی بر خودشفقتی بر بهبود درگیری تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی بود. پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان پایه های چهارم و پنجم ابتدایی در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. نمونه پژوهش شامل ۶۰ دانش آموز (۳۰ نفر گروه آزمایش و ۳۰ نفر گروه کنترل) بود که به روش نمونه گیری در دسترس و سپس تخصیص تصادفی به گروه ها انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه درگیری تحصیلی فردریکس و همکاران (۲۰۰۴) در نسخه فارسی معتبرشده بود. گروه آزمایش طی ۱۰ جلسه ۶۰ دقیقه ای برنامه مداخله ای تنظیم هیجان مبتنی بر خودشفقتی را دریافت کردند که شامل آموزش مفاهیم خودمهربانی، انسانیت مشترک، ذهن آگاهی و راهبردهای تنظیم هیجان سازگارانه در قالب فعالیت های بازی محور، داستان گویی، تمرین های تجسمی و بحث گروهی بود. گروه کنترل در لیست انتظار قرار گرفت و پس از اتمام پژوهش مداخله دریافت کرد. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس تک متغیره و چندمتغیره تحلیل شدند. نتایج نشان داد که مداخله به طور معناداری درگیری تحصیلی کلی و هر سه بعد آن شامل بعد رفتاری، بعد شناختی و بعد عاطفی را در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل بهبود بخشید. بزرگ ترین بهبود در بعد رفتاری مشاهده شد که نشان دهنده تاثیر قوی تر مداخله بر رفتارهای قابل مشاهده و مشارکت فعال است. یافته ها حاکی از آن است که ترکیب اصول خودشفقتی با آموزش تنظیم هیجان، به دلیل ایجاد فضای عاطفی امن تر و کاهش خودانتقادی شدید، می تواند راهکاری موثر برای افزایش درگیری تحصیلی در دوره ابتدایی باشد. این رویکرد با توجه به سادگی اجرا، هزینه پایین و تناسب با ویژگی های رشدی کودکان، قابلیت به کارگیری گسترده در مدارس ابتدایی را دارد.

کلیدواژه ها:

تنظیم هیجان تحصیلی ، خودشفقتی ، درگیری تحصیلی ، دانش آموزان ابتدایی ، مداخله مبتنی بر خودشفقتی