بررسی تاثیر تمرینات کوتاه ذهن آگاهی ابتدای کلاس بر ظرفیت توجه انتخابی، تنظیم هیجان و سلامت روان دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر تمرینات کوتاه ذهن آگاهی در ابتدای جلسات درس بر ظرفیت توجه انتخابی، تنظیم هیجان و سلامت روان دانش آموزان دوره متوسطه اول شهر کرمانشاه انجام شد. این پژوهش از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش آموزان پسر و دختر مقطع متوسطه اول مدارس دولتی شهر کرمانشاه در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که از این میان ۴۰۰ دانش آموز با استفاده از روش نمونه گیری چندمرحله ای خوشه ای انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۰۰ نفر) و کنترل (۲۰۰ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش به مدت ۸ هفته (۱۶ جلسه) و در ابتدای هر کلاس، تحت تمرینات کوتاه ۵ تا ۷ دقیقه ای ذهن آگاهی قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل برنامه عادی درسی را دریافت کردند. ابزارهای پژوهش شامل آزمون عملکرد پیوسته (رازولد و همکاران، ۱۹۵۶)، پرسشنامه دشواری در نظم بخش هیجانی (گراتز و رومر، ۲۰۰۴) و پرسشنامه سلامت عمومی-۲۸ سوالی (گلدبرگ و هیلر، ۱۹۷۹) بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و تحلیل کوواریانس یک راهه (ANCOVA) تحلیل شدند. نتایج نشان داد که مداخله ذهن آگاهی تاثیر معناداری بر بهبود توجه انتخابی (کاهش خطای ارائه) داشته است (p<۰.۰۰۱, η²=۰.۳۶۵). همچنین این مداخله منجر به ارتقای معنادار توانایی تنظیم هیجان (کاهش نمره DERS) شده است (p<۰.۰۰۱, η²=۰.۱۴۵). علاوه بر این، تاثیر معنادار مداخله بر افزایش سطح سلامت روان (کاهش نمره GHQ) نیز مشاهده شد (p<۰.۰۰۱, η²=۰.۱۶۶). نتایج آزمون چندمتغیره نیز حاکی از تاثیر کلی معنادار مداخله بر ترکیب سه متغیر وابسته بود (p<۰.۰۰۱, Pillai’s Trace=۰.۴۱۲). نشان می دهد گنجاندن تمرینات کوتاه و عملی ذهن آگاهی در ساختار آغازین کلاس های درس می تواند به عنوان یک راهکار موثر، کارآمد و مقرون به صرفه برای تقویت کارکردهای شناختی پایه، بهبود مهارت های هیجانی و ارتقای سلامت روان دانش آموزان در محیط های آموزشی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

ذهن آگاهی ، توجه انتخابی ، تنظیم هیجان ، سلامت روان ، دانش آموزان متوسطه.