طراحی الگوی مشارکتی برای گزارش دهی شهروندی به واحد پیشگیری سازمان آتش نشانی اراک: افزایش پوشش نظارتی با فناوری های شهر هوشمند

پوشش نظارتی سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری اراک بر ساختمان ها و فضاهای شهری محدود است و نمی تواند تمام نقاط پرخطر را به طور مستمر زیر نظر داشته باشد. در مقابل، شهروندان به عنوان ساکنان مستقیم محیط شهری، حسگرهای انسانی هستند که می توانند ناهنجاری های ایمنی مانند سیم کشی معیوب در پناهک، انبار گاز در مغازه یا مسدود بودن خروجی اضطراری را شناسایی و گزارش کنند. این پژوهش با هدف طراحی یک الگوی مشارکتی مبتنی بر فناوری های شهر هوشمند برای گزارش دهی شهروندی به واحد پیشگیری سازمان آتش نشانی اراک انجام شده است. با استفاده از رویکرد ترکیبی (Mixed Methods)، داده ها از طریق پرسشنامه های شهروندی (n=۶۲۰)، مصاحبه های عمیق با ۱۴ کارشناس و مدیر سازمان و تحلیل تجربیات بین المللی شهرهای هوشمند جمع آوری شد. یافته ها نشان داد که ۷۸٪ شهروندان تمایل دارند در گزارش خطرات ایمنی مشارکت کنند، اما عدم اعتماد به پاسخگویی سازمان (۶۳٪)، ناآشنایی با کانال های گزارش (۵۸٪) و ترس از پیامدهای منفی (۴۱٪) موانع اصلی هستند. بر این اساس، یک الگوی مشارکتی سه لایه طراحی شد که شامل:۱. لایه فناوری: اپلیکیشن هوشمند «ایمنی همسایه» با قابلیت های تعیین مکان خودکار، آپلود عکس، مسیریابی به نزدیک ترین ایستگاه و پیگیری وضعیت گزارش.۲. لایه فرآیندی: سامانه داخلی پردازش گزارش ها با اولویت بندی هوشمند (بر اساس مدل ریسک مقاله ۴) و پاسخگویی حداکثر در ۲۴ ساعت.۳. لایه اجتماعی: مکانیزم های انگیزشی (امتیاز شهروندی، گواهی مشارکت) و آموزش عمومی.پیاده سازی آزمایشی این الگو در مناطق ۳ و ۷ اراک در یک دوره ۴ ماهه منجر به دریافت ۳۸۲ گزارش معتبر، شناسایی ۱۱۷ واحد پرخطر جدید و افزایش ۴۲٪ در پوشش نظارتی شد. همچنین، رضایت ۸۵٪ گزارش دهندگان از پاسخگویی سازمان گزارش شد. این پژوهش نشان می دهد که شهروندان می توانند به عنوان شریک استراتژیک در پیشگیری از حریق عمل کنند، به شرطی که سیستمی شفاف، پاسخگو و فناورانه برای مشارکت آن ها فراهم شود

کلیدواژه ها:

مشارکت شهروندی ، گزارش دهی شهروندی ، سازمان آتش نشانی شهرداری اراک ، شهر هوشمند ، اپلیکیشن ایمنی ، پوشش نظارتی.