نقش تعاملات اجتماعی در محیط مدرسه در ارتقاء سلامت روانی دانش آموزان

مدرسه به عنوان دومین نهاد اجتماعی مهم پس از خانواده، بخش عمده ای از ساعات روزانه و سال های شکل گیری شخصیت کودکان و نوجوانان را در بر می گیرد و به تبع آن، کیفیت تجربه زیسته آنان در این محیط، تاثیری ژرف و پایدار بر شاخص های سلامت روانشان دارد. در این میان، تعاملات اجتماعی مثبت و سازنده میان دانش آموزان با یکدیگر و نیز با معلمان و کارکنان مدرسه، به عنوان رگ های حیاتی این محیط، عاملی کلیدی محسوب می شود. این تعاملات می توانند حس تعلق، پذیرش و ارزشمندی را تقویت کنند، شبکه ای از حمایت اجتماعی فراهم آورند و بستری برای یادگیری مهارت های ارتباطی و حل تعارض باشند که همگی از مولفه های اساسی سلامت روان هستند. با این حال، مسئله اصلی این است که محیط مدرسه همواره بستر شکل گیری این گونه تعاملات غنی و مثبت نیست. گاهی ساختارهای رقابتی شدید، وجود رویه های انضباطی سختگیرانه و نادیده گرفتن تفاوت های فردی، می تواند به ایجاد فضایی مملو از استرس، انزوا و حتی رفتارهای زورگویانه بینجامد که به جای ارتقای سلامت روان، موجب تضعیف آن می شود. از سوی دیگر، فشارهای تحصیلی و تمرکز افراطی بر عملکرد درسی، اغلب سبب غفلت از بعد اجتماعی و عاطفی تجربه مدرسه می گردد. بنابراین، بررسی دقیق نقش تعاملات اجتماعی در محیط مدرسه و شناسایی ویژگی های تعاملات موثر در ارتقای سلامت روان، امری ضروری است. این بررسی باید بتواند نشان دهد که چگونه می توان از طریق طراحی فعالیت های گروهی هدفمند، تقویت فرهنگ گفت وگوی محترمانه، آموزش مهارت های هیجانی اجتماعی به معلمان و دانش آموزان و ایجاد فضایی امن و عاری از تبعیض، کیفیت تعاملات را ارتقا داد. تبیین این رابطه به دست اندرکاران تعلیم و تربیت کمک می کند تا با نگاهی کل نگر، مدرسه را نه صرفا یک موسسه آموزشی، بلکه به عنوان یک جامعه کوچک و اثرگذار بر بهداشت روانی نسل آینده بازتعریف و مدیریت نمایند.

کلیدواژه ها:

تعاملات اجتماعی ، سلامت روانی ، محیط مدرسه ، حمایت اجتماعی ، مهارت های ارتباطی