بررسی نقش بازی های رقابتی در افزایش میزان مشارکت و انگیزه دانش آموزان

نظام های آموزشی معاصر همواره در پی کشف و به کارگیری راهبردهایی هستند که بتوانند بستر یادگیری را به محیطی پویا و جذاب تبدیل کرده و سطح درگیری فعال فراگیران را با فرآیند تعلیم و تربیت ارتقا بخشند. در این میان، بازی های رقابتی به عنوان یکی از ابزارهای قدرتمند و کهن تعامل اجتماعی، توجه بسیاری از متخصصان تعلیم و تربیت و طراحی آموزشی را به خود جلب کرده اند. این بازی ها با بهره گیری از عناصری چون چالش، هدف، قواعد مشخص و بازخورد فوری، به طور ذاتی توانایی برانگیختن حس کنجکاوی و تمایل به پیروزی را در افراد دارا هستند. هنگامی که این مکانیسم ها به درستی و با طراحی هدفمند در محیط آموزشی مدرسه ادغام می شوند، می توانند نقش موثری در افزایش مشارکت تحصیلی و تقویت انگیزه درونی دانش آموزان ایفا نمایند. با این حال، علیرغم ظرفیت های شناخته شده بازی های رقابتی، کاربست ساده و صرف این بازی ها بدون در نظر گرفتن ملاحظات تربیتی و آموزشی می تواند به نتایج معکوس از جمله افزایش اضطراب، تضعیف روحیه همکاری و ایجاد رقابت های ناسالم منجر گردد. مسئله اصلی در این زمینه فقدان چارچوبی روشن و مبتنی بر شواهد است که مشخص کند چگونه می توان بازی های رقابتی را به شکلی نظام مند در فعالیت های کلاسی گنجاند که هم زمان به ارتقای مشارکت حداکثری و ایجاد انگیزه پایدار بینجامد و از پیامدهای منفی احتمالی پیشگیری کند. بررسی نقش این بازی ها مستلزم توجه هم زمان به ابعاد عاطفی، اجتماعی و شناختی یادگیری است. انگیزه و مشارکت به عنوان دو متغیر کلیدی در موفقیت تحصیلی، تحت تاثیر عوامل درونی و بیرونی پیچیده ای قرار دارند و بازی های رقابتی به عنوان یک عامل بیرونی می توانند در خدمت تقویت انگیزه درونی قرار گیرند. بنابراین، تبیین سازوکارهای اثرگذاری این بازی ها، شناسایی انواع مناسب آن ها برای گروه های سنی و زمینه های درسی مختلف، و ارائه الگوهای عملی برای طراحی و اجرای رقابت های سالم آموزشی، امری ضروری به نظر می رسد. پرداختن به این امر می تواند گامی در جهت غنی سازی روش های تدریس و خلق محیط های یادگیری چالش برانگیز و شاداب برای دانش آموزان باشد.

کلیدواژه ها:

بازی های رقابتی ، مشارکت تحصیلی ، انگیزه یادگیری ، محیط آموزشی ، طراحی بازی