جایگاه سنجش و ارزشیابی در طراحی و اجرای برنامه های درسی

برنامه های درسی به عنوان نقشه راه یادگیری، نیازمند طراحی دقیق، اجرای منسجم و بازنگری مستمر هستند تا بتوانند به اهداف تربیتی و آموزشی مورد نظر دست یابند. در این فرآیند، ارزشیابی و سنجش نه به عنوان مرحله ای پایانی و جداگانه، بلکه به عنوان عنصری حیاتی و یکپارچه در تمام مراحل طراحی، اجرا و بازسازی برنامه درسی عمل می کند. اهمیت این نقش از آنجا ناشی می شود که ارزشیابی کارآمد می تواند با ارائه داده های معتبر درباره اثربخشی برنامه، نیازهای واقعی یادگیرندگان و کاستی های محتوایی یا روشی، به برنامه ریزان درسی کمک کند تا تصمیم هایی مبتنی بر شواهد اتخاذ نمایند. با این حال، مساله اصلی این است که در بسیاری از نظام های آموزشی، ارزشیابی عمدتا به عنوان ابزاری برای سنجش نتایج نهایی و صدور گواهینامه مورد استفاده قرار می گیرد و نقش آن در بهبود مستمر برنامه درسی نادیده گرفته می شود. این نگاه محدود سبب می شود که برنامه های درسی اغلب بر اساس فرضیات ثابت و بدون بازخورد واقعی از میدان عمل طراحی شده و در برابر تغییرات نیازهای جامعه و یادگیرندگان انعطاف پذیری لازم را نداشته باشند. همچنین، تمرکز بر سنجش های کمی و سنتی، امکان ارزیابی مولفه های پیچیده ای مانند مهارت های تفکر سطح بالا، نگرش ها و شایستگی های اجتماعی را محدود می سازد. این مقاله به بررسی نقش ارزشیابی و سنجش در تدوین و پیاده سازی برنامه های درسی می پردازد و در پی پاسخ به این پرسش است که چگونه می توان نظام ارزشیابی را به گونه ای طراحی کرد که نه تنها به سنجش دستاوردهای یادگیری بپردازد، بلکه به عنوان موتور محرک بهبود برنامه درسی، زمینه ساز اصلاح محتوا، روش های تدریس و منابع آموزشی شده و پلی بین طراحی نظری و اجرای عملی برنامه درسی ایجاد نماید.

کلیدواژه ها:

ارزشیابی ، سنجش ، برنامه ریزی درسی ، بهبود مستمر ، طراحی مبتنی بر داده