تبیین الگوی مسکن هم خانگی (Co-housing) به مثابه پاسخی معمارانه به تحولات معاصر؛ از ضرورت های اقتصادی تا ملاحظات فرهنگی در کلان شهرهای ایران

این پژوهش با هدف تبیین الگوی مسکن هم خانگی به عنوان راهکاری تکمیلی در کنار الگوهای سنتی سکونت، برای پاسخگویی به چالش های اقتصادی و تحولات اجتماعی در کلان شهرهای معاصر ایران انجام شده است. اگرچه الگوهای سنتی مسکن همچنان پایگاه فرهنگی خود را حفظ کرده اند، اما عواملی چون افزایش هزینه های تامین مسکن، رشد مهاجرت و تغییرات دموگرافیک (از جمله افزایش سن جمعیت و خانوارهای تک نفره)، بازنگری در سازماندهی فضایی زندگی جمعی را ضروری ساخته است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با تمرکز بر ملاحظات فرهنگی جامعه ایران، به بررسی پتانسیل های هم خانگی در گروه های سنی و اجتماعی مختلف از طیف گسترده شهروندان شامل ساکنان بومی متقاضی بازتعریف فضای زیست تا مهاجران جویای استقرار در کلان شهرها می پردازد. یافته های این تحقیق نشان می دهد که معماری با رویکرد هم خانگی می تواند با بازتعریف مرزهای «حریم خصوصی» و «فضای اشتراکی»، بستری برای تعاملات اجتماعی فراهم کند که ضمن پاسخگویی به نیازهای معیشتی و کاهش هزینه ها، با ساختارهای فرهنگی و عرفی جامعه (در زمینه محرمیت و تفکیک فضاها) نیز سازگار باشد. نتایج حاکی از آن است که طراحی انعطاف پذیر در معماری داخلی و استفاده از راهکارهای هوشمندانه در تقسیم بندی فضا، امکان زیست مشترک و امن قشرهای مختلف را فراهم آورده و به عنوان الگویی پیشنهادی، می تواند به کاهش انزوای اجتماعی و حل بحران مسکن در کلان شهرها کمک نماید.

کلیدواژه ها:

هم خانگی ، معماری معاصر ایران ، حریم خصوصی ، بحران مسکن ، پیری جمعیت ، معماری داخلی ، انعطاف پذیری