رابطه استفاده از بازی های آموزشی با مشارکت فعال دانش آموزان در کلاس های درس

در قلب فرآیند یادگیری موثر، مشارکت فعال دانش آموز قرار دارد که فراتر از حضور فیزیکی صرف، به درگیری شناختی، عاطفی و رفتاری عمیق با محتوای درسی اشاره می کند. این مشارکت نقش تعیین کننده ای در کیفیت یادگیری، تثبیت دانش و پرورش مهارت های تفکر دارد. با این حال، یکی از دغدغه های همیشگی معلمان و مربیان در محیط های آموزشی سنتی، وجود کلاس های منفعل، کاهش توجه و عدم تمایل دانش آموزان به درگیری معنادار با موضوع درس است. شیوه های انتقال یک سویه اطلاعات و تکیه بر سخنرانی محض، اغلب قادر به ایجاد این علاقه و درگیری ضروری نیست و شکافی بین انتظارات آموزشی و واقعیت کلاس های درس پدید می آورد. در این شرایط، بازی های آموزشی به عنوان یکی از راهبردهای نوین و توانمند در حوزه روش های تدریس، توجه ویژه ای را به خود معطوف کرده اند. این بازی ها که با اهداف یادگیری مشخص طراحی می شوند و در قالب چالش های قاعده مند ارائه می گردند، ظرفیت فوق العاده ای برای تبدیل فضای کلاس از محیطی ایستا به بستری پویا و جذاب دارند. ماهیت تعاملی، رقابتی یا مشارکتی بازی های آموزشی، حس کنجکاوی و لذت را برمی انگیزد و میل طبیعی دانش آموز به بازی را در مسیر دستیابی به اهداف تربیتی هدایت می کند. اما مسئله اصلی اینجاست که علی رغم استقبال نظری از این ابزار، شواهد تجربی منسجم و تحلیل های عمیقی که رابطه دقیق میان به کارگیری این بازی ها و افزایش سطح مشارکت فعال دانش آموزان را در بافت واقعی کلاس های درس ایران تبیین کند، چندان گسترده نیست. مشخص نیست که این رابطه چگونه و تحت تاثیر چه عوامل واسطه ای مانند نوع بازی، زمینه درسی، ویژگی های سنی دانش آموزان یا مهارت های معلم در اجرا، تحقق می یابد. همچنین تمایز میان مشارکت ظاهری و هیجان زودگذر ناشی از سرگرمی با درگیری شناختی پایدار که هدف نهایی است، نیازمند واکاوی دقیق تر می باشد. بنابراین، بررسی نظام مند این رابطه و کشف سازوکارهای موثر در آن، نه تنها به غنای ادبیات علمی این حوزه کمک می کند، بلکه برای معلمان در انتخاب، طراحی و اجرای آگاهانه بازی های آموزشی به منظور شکوفایی مشارکت حقیقی فراگیران، راهنمایی عملی و ضروری فراهم می آورد. این بررسی گامی اساسی در جهت تحول رویکردهای تدریس و ایجاد محیط های یادگیری فعال و شاداب محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

بازی های آموزشی ، مشارکت فعال ، محیط یادگیری ، روش تدریس ، درگیری شناختی