طراحی موقعیت های پرورشی غیرانتظار برای شکل گیری خودجوش ارزش های اجتماعی

شکل گیری خودجوش ارزش های اجتماعی از ضرورت های جامعه امروز ایران است؛ اما نظام های پرورشی رسمی به دلیل ساختار برنامه ریزی شده، در ایجاد تاثیرات پایدار با محدودیت مواجهند. این پژوهش با هدف تبیین مفهوم و ارائه چارچوبی برای طراحی «موقعیت های پرورشی غیرانتظار» به عنوان بستری برای درونی سازی ارزش ها انجام شد. روش تحقیق، کتابخانه ای و با رویکرد توصیفی-تحلیلی است. یافته ها نشان داد این موقعیت ها دارای سه ویژگی کلیدی «نقض آرام انتظارات»، «تکلیف اصیل» و «امکان انتخاب آزادانه» هستند و از طریق مکانیسم هایی چون شکستن قالب ذهنی، فعال سازی همدلی و ایجاد خودکارآمدی اخلاقی عمل می کنند. همچنین، عرصه های شهری، مجازی و نهادهای مردمی، زمینه های مساعدی برای طراحی عمدی این موقعیت ها هستند. نتیجه آنکه با طراحی هوشمندانه موقعیت های غیرمنتظره در بستر زندگی روزمره، می توان احتمال وقوع تجارب پرورشی عمیق و خودجوش را افزایش داد.واژگان کلیدی: موقعیت پرورشی غیرانتظار، ارزش های اجتماعی، پرورش خودجوش، طراحی تربیتی، مکانیسم های اثرگذاری