تحلیل جایگاه معلمان در تحقق اهداف تربیتی و آموزشی مدارس در نظام آموزش و پرورش ایران

معلمان به عنوان اصلی ترین کنشگران خط مقدم نظام آموزش و پرورش، نقشی بنیادین و غیرقابل جایگزین در تحقق اهداف تربیتی و آموزشی مدارس ایفا می کنند. در نظام آموزش و پرورش ایران، که بر پایه اسناد بالادستی همچون سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، قانون اهداف و وظایف آموزش و پرورش و نقشه جامع علمی کشور استوار است، معلم نه تنها انتقال دهنده دانش، بلکه هدایت گر فرآیند رشد همه جانبه دانش آموزان در ابعاد شناختی، عاطفی، اخلاقی، اجتماعی و اعتقادی به شمار می آید. این پژوهش با رویکردی تحلیلی توصیفی، به بررسی جایگاه معلمان در تحقق اهداف کلان تربیتی و آموزشی مدارس ایران می پردازد و تلاش می کند نقش های چندگانه آنان را در ابعاد آموزشی، تربیتی، فرهنگی و اجتماعی تبیین کند.یافته های تحلیلی نشان می دهد که کیفیت عملکرد معلمان، میزان تعهد حرفه ای، شایستگی های تخصصی و تربیتی، نگرش آنان به آموزش، و توانایی شان در ایجاد تعامل سازنده با دانش آموزان، والدین و سایر ارکان مدرسه، تاثیر مستقیمی بر میزان تحقق اهداف آموزشی و تربیتی دارد. معلم در کلاس درس تنها ارائه دهنده محتوای درسی نیست، بلکه الگوی رفتاری، اخلاقی و اجتماعی دانش آموزان محسوب می شود و از طریق شیوه تدریس، مدیریت کلاس، نوع ارتباطات انسانی و نحوه مواجهه با تفاوت های فردی، نقش تعیین کننده ای در پرورش شخصیت متعادل و مسئولیت پذیر دانش آموزان ایفا می کند.از سوی دیگر، چالش هایی نظیر تراکم بالای دانش آموزان در کلاس ها، محدودیت های امکانات آموزشی، فشارهای ناشی از برنامه های درسی حجیم، ارزشیابی های نمره محور، و کمبود فرصت های توانمندسازی حرفه ای معلمان، می تواند جایگاه واقعی آنان را در تحقق اهداف تربیتی تضعیف کند. در عین حال، تقویت جایگاه حرفه ای معلم، افزایش مشارکت او در تصمیم گیری های آموزشی، فراهم سازی بسترهای رشد حرفه ای مستمر، و توجه به منزلت اجتماعی و انگیزش شغلی معلمان، از مهم ترین پیش شرط های تحقق موثر اهداف نظام آموزش و پرورش به شمار می آید.در نهایت، این تحلیل بر آن است که بدون بازتعریف و تقویت جایگاه معلم به عنوان محور تحول آموزشی و تربیتی، دستیابی به اهداف کلان نظام آموزش و پرورش ایران امکان پذیر نخواهد بود. معلم، قلب تپنده مدرسه و عامل پیونددهنده اسناد بالادستی با واقعیت های آموزشی کلاس درس است و هرگونه اصلاح و تحول پایدار در نظام آموزشی، ناگزیر از توجه عمیق و راهبردی به نقش و جایگاه اوست.

کلیدواژه ها:

معلم ، اهداف تربیتی ، اهداف آموزشی ، نظام آموزش و پرورش ایران ، مدرسه ، سند تحول بنیادین ، نقش معلم ، تربیت همه جانبه ، کیفیت آموزش