طراحی و اعتبارسنجی یک الگوی بومی رهبری آموزشی معلم محور و تاثیر آن بر بهبود کیفیت یاددهی–یادگیری در مدارس دولتی

رهبری آموزشی به عنوان یکی از مهم ترین مولفه های ارتقای کیفیت نظام های آموزشی، نقش تعیین کننده ای در بهبود فرایندهای یاددهی–یادگیری ایفا می کند. در سال های اخیر، توجه پژوهشگران از الگوهای سنتی و مدیرمحور رهبری آموزشی به سوی رویکردهای مشارکتی و توزیعی معطوف شده است؛ رویکردهایی که نقش معلمان را به عنوان کنشگران اصلی یادگیری برجسته می سازند. با این حال، بررسی ها نشان می دهد که بسیاری از الگوهای موجود رهبری آموزشی، متناسب با بافت فرهنگی، اجتماعی و سازمانی مدارس دولتی ایران طراحی نشده اند و اجرای آن ها بدون بومی سازی، با چالش های اجرایی مواجه است. ازاین رو، طراحی یک الگوی بومی رهبری آموزشی معلم محور، ضرورتی اساسی در مسیر ارتقای کیفیت آموزش به شمار می آید.پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی یک الگوی بومی رهبری آموزشی معلم محور و بررسی تاثیر آن بر بهبود کیفیت یاددهی–یادگیری در مدارس دولتی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، آمیخته (کیفی–کمی) است. در مرحله کیفی، با بهره گیری از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با خبرگان حوزه تعلیم وتربیت، مدیران مدارس دولتی و معلمان باتجربه، داده ها گردآوری و با استفاده از روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. بر اساس نتایج این مرحله، مولفه های اصلی رهبری آموزشی معلم محور شناسایی و الگوی مفهومی پژوهش طراحی گردید.در مرحله کمی، به منظور اعتبارسنجی الگوی پیشنهادی، پرسشنامه محقق ساخته مبتنی بر مولفه های استخراج شده تدوین و پس از تایید روایی محتوایی و صوری، در بین معلمان مدارس دولتی توزیع شد. داده های حاصل با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی و مدل یابی معادلات ساختاری مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج تحلیل ها نشان داد که الگوی بومی رهبری آموزشی معلم محور از روایی و پایایی مطلوبی برخوردار است و مولفه های آن از برازش مناسبی با داده های تجربی برخوردارند.یافته های پژوهش حاکی از آن است که اجرای الگوی بومی رهبری آموزشی معلم محور، تاثیر معناداری بر بهبود کیفیت فرایند یاددهی–یادگیری، افزایش مشارکت حرفه ای معلمان در تصمیم گیری های آموزشی، ارتقای انگیزش و رضایت شغلی معلمان، تقویت فرهنگ همکاری حرفه ای و بهبود تعاملات آموزشی در مدرسه دارد. بر اساس نتایج به دست آمده، می توان نتیجه گرفت که رهبری آموزشی معلم محور، در صورت بومی سازی و اجرای هدفمند، می تواند به عنوان راهبردی اثربخش در ارتقای کیفیت آموزش مدارس دولتی و توسعه حرفه ای معلمان مورد توجه مدیران، سیاست گذاران آموزشی و معلمان قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

رهبری آموزشی ، رهبری معلم محور ، الگوی بومی ، کیفیت یاددهی–یادگیری ، مدارس دولتی