تحلیل الگوهای انگیزشی دانش آموزان و تاثیر آن بر مشارکت فعال در فرآیند یادگیری

انگیزه، موتور محرک نظام شناختی و تعیین کننده جهت گیری رفتاری دانش آموز در مواجهه با چالش های آموزشی است. در نظام تعلیم و تربیت نوین، انتقال از رویکرد معلم محور به یادگیری فعال، مستلزم درک دقیق الگوهای انگیزشی (درونی و بیرونی) است. هدف این مقاله، تحلیل ساختار انگیزشی دانش آموزان و تبیین رابطه مستقیم آن با میزان مشارکت در کلاس درس می باشد.الگوهای انگیزشی در سه سطح «انتظار»، «ارزش» و «عاطفه» قابل بررسی هستند. دانش آموزانی که دارای انگیزه درونی بالایی هستند، یادگیری را ابزاری برای تسلط و خودشکوفایی می بینند، در حالی که دانش آموزان تحت سیطره انگیزه بیرونی، صرفا برای کسب پاداش یا اجتناب از تنبیه در فرآیندها حضور می یابند. یافته های پژوهشی نشان می دهد که مشارکت فعال، تابعی از «خودکارآمدی» و «ارزش گذاری تکلیف» است. هرگاه دانش آموز بین محتوای آموزشی و نیازهای زیستی یا حرفه ای خود پیوند برقرار کند، درگیری شناختی (Cognitive Engagement) عمیق تری رخ می دهد.در این مقاله، ضمن بررسی نظریه های خودتعیین گری (Self-Determination Theory) و هدف گزینی، به نقش تعیین کننده معلم به عنوان «تسهیل گر محیط انگیزشی» پرداخته شده است. نتایج تحلیل ها حاکی از آن است که راهبردهای سنتی مبتنی بر نمره، لزوما به مشارکت پایدار ختم نمی شوند، بلکه گاهی منجر به «درماندگی آموخته شده» می گردند. برای دستیابی به مشارکت حداکثری، بازنگری در شیوه های ارزشیابی، ارائه بازخوردهای توصیفی به موقع و طراحی تکالیف چالش برانگیز اما قابل دستیابی، ضروری است. در نهایت، این مقاله بر این گزاره تاکید دارد که مشارکت فعال، نه یک خروجی تصادفی، بلکه محصول مهندسی دقیق محیط یادگیری بر اساس نیازهای روانی دانش آموز است.

کلیدواژه ها:

الگوهای انگیزشی ، مشارکت فعال ، خودکارآمدی ، درگیری شناختی ، یادگیری معنادار ، محیط تسهیل گر