موانع ساختاری، مدیریتی و فرهنگی پرورش خلاقیت در نظام آموزشی رسمی ایران

هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و تحلیل موانع موجود در مسیر پرورش خلاقیت دانش آموزان در نظام آموزشی فعلی ایران است. در دنیای امروز که خلاقیت به عنوان اصلی ترین سرمایه برای توسعه و پیشرفت شناخته می شود، نظام های آموزشی مسئولیت خطیر پرورش این مهارت در نسل آینده را بر عهده دارند. با این حال، شواهد نشان می دهد که ساختار سنتی و بوروکراتیک آموزش، مانع جدی بر سر راه تحقق این هدف است. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش تحلیل مضمون، به بررسی دیدگاه های معلمان، مدیران مدارس و کارشناسان آموزشی پرداخته است. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۲۰ نفر از مشارکت کنندگان که به روش هدفمند انتخاب شده اند، جمع آوری گردید. یافته های پژوهش نشان داد که موانع پرورش خلاقیت در پنج دسته اصلی شامل: عوامل ساختاری و برنامه درسی، عوامل مدیریتی و سازمانی، عوامل مربوط به معلم و باورهای آموزشی، عوامل خانوادگی و اجتماعی، و عوامل فردی و انگیزشی دانش آموزان قابل طبقه بندی هستند. نتایج حاصله حاکی از آن است که فشار برای تکمیل سرفصل های درسی، کلاس های پرجمعیت، ارزشیابی توصیفی ناکارآمد، و غلبه رویکرد حفظی بر فرآیند یاددهی-یادگیری، مهم ترین موانع ساختاری هستند. همچنین، نگرش سنتی برخی معلمان نسبت به خلاقیت و ترس از تغییر، به همراه محدودیت های زمانی، مانع از اجرای روش های نوین تدریس می شود. بر اساس یافته ها، پیشنهاد می شود که برای ارتقای خلاقیت، اصلاحات اساسی در برنامه های درسی، بازنگری در سیستم ارزشیابی، و برگزاری دوره های توانمندسازی معلمان با تمرکز بر روش های تدریس خلاقانه در دستور کار قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

: خلاقیت ، نظام آموزشی ، موانع یادگیری ، روش های تدریس فعال ، برنامه درسی ، معلم ، نوآوری آموزشی.