تاثیر رودهای حوضه آبریز تالاب انزلی بر اقتصاد روستاهای پیرامون با رویکرد زیست بوم محور

روستاها به عنوان بسترهای اصلی تولید مواد غذایی و شکل گیری معیشت های پایدار، همواره در تعامل مستقیم با منابع طبیعی به ویژه منابع آبی قرار داشته اند. در ایران نیز بسیاری از روستاها در مجاورت منابع آبی نظیر تالاب ها شکل گرفته اند و تالاب انزلی به عنوان یکی از مهم ترین زیست بوم های آبی کشور، نقش حیاتی در اقتصاد و پایداری روستاهای پیرامون خود دارد. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر رودخانه های حوضه آبریز تالاب انزلی بر اقتصاد روستاهای اطراف آن انجام شده و به ویژه کاهش عمق و سطح آب این تالاب را به عنوان یک متغیر کلیدی در نظر گرفته است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از طریق مصاحبه و پرسش نامه از میان نمونه ای هدفمند شامل ۴۰ نفر از ساکنان محلی، کشاورزان و کارشناسان منطقه جمع آوری شده است. نتایج نشان می دهد که کاهش آبدهی رودخانه های ورودی به تالاب، علاوه بر تغییرات اکولوژیکی و کاهش تنوع زیستی، پیامدهای گسترده ای در حوزه اقتصادی و اجتماعی روستاها به همراه داشته است. از جمله این پیامدها می توان به کاهش درآمد کشاورزی ناشی از کم آبی، افت چشمگیر فعالیت های ماهیگیری، رکود گردشگری بومی، افزایش مهاجرت روستاییان، تغییر کاربری اراضی از کشاورزی به مسکونی یا تجاری، و دگرگونی های فرهنگی و اجتماعی اشاره کرد. همچنین با پایین آمدن سطح آب تالاب، ارزش زمین ها به طور غیرطبیعی افزایش یافته و فشار بیشتری بر منابع طبیعی وارد شده است. یافته ها بر ضرورت اجرای سیاست های مدیریت یکپارچه منابع آب، تامین حق آبه زیست محیطی و بهره گیری از رویکردهای زیست بوم محور برای احیای تالاب انزلی و پایداری اقتصادی و اجتماعی جوامع محلی تاکید دارند. این پژوهش نشان می دهد که رابطه ای مستقیم میان سلامت اکولوژیکی تالاب و معیشت ساکنان روستاهای اطراف آن وجود دارد و بدون برنامه ریزی جامع، توسعه پایدار در این منطقه تحقق نخواهد یافت.

کلیدواژه ها:

تالاب انزلی ، اقتصاد روستایی ، رودهای حوضه آبریز ، رویکرد زیست بوم محور