تبیین ابعاد و مولفه های هم افزایی فرهنگی در کلان شهرهای چندقومیتی ایران: مطالعه ای داده بنیاد در بندرعباس

این پژوهش با هدف تبیین ابعاد و سازوکارهای هم افزایی فرهنگی در یک کلان شهر چندقومیتی ایرانی انجام شد؛ شهری مثل بندرعباس که از یک سو به دلیل موقعیت بندری، مهاجرت و تنوع قومی ناگزیر از زیست کنار هم است و از سوی دیگر، برای عبور از تنش های پنهان و شکاف های اجتماعی به یک مدل بومی برای هم افزایی نیاز دارد. پژوهش از نوع کیفی و با راهبرد نظریه ی داده بنیاد (نسخه ی نظام مند) انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ نفر از نخبگان فرهنگی، جامعه شناسان شهری، فعالان سازمان های مردم نهاد و شهروندان آگاه از بافت فرهنگی بندرعباس گردآوری و در سه گام کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. تحلیل ها به استخراج یک مدل سه بعدی انجامید که شامل: بعد زمینه ای (شرایط تاریخی و اجتماعی امکان هم افزایی مانند تنوع قومی، تجربه ی زیسته ی هم زیستی و حضور نهادهای فرهنگ ساز)، بعد تعاملی (سازوکارهای واقعی تماس و گفت وگو مانند فضاهای عمومی مشترک، میانجی گری نهادی، آموزش میان فرهنگی و رویدادهای نمادین مشترک) و بعد پیامدی (ترجمه ی تعاملات به توسعه ی فرهنگی و اجتماعی، افزایش اعتماد میان گروهی و مشارکت شهری) است. یافته ها نشان دادند که در بندرعباس، هم افزایی فرهنگی نه با توصیه های کلان، بلکه با طراحی موقعیت های تعامل عادلانه و حمایت نهادی از صداهای ضعیف تر محقق می شود و بعد تعاملی نقش حلقه ی واسط میان ظرفیت های فرهنگی و توسعه ی اجتماعی را ایفا می کند. این مدل می تواند مبنایی برای سیاست گذاری فرهنگی و مدیریت شهری در شهرهای جنوبی و بندری ایران قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

هم افزایی فرهنگی ، تعاملات میان فرهنگی ، توسعه فرهنگی ، توسعه اجتماعی