بازخوانی زیرساخت های فطری همگرایی در الگوی یادگیری اجتماعی ابتدایی

این مقاله با هدف بازخوانی و استخراج زیرساخت های فطری همگرایی در انسان، به مثابه بنیادی طبیعی و نهاده شده در سرشت کودک، و تبیین چگونگی به کارگیری آن در طراحی یک الگوی زنده و اثربخش برای یادگیری اجتماعی در دوره ابتدایی نگاشته شده است. استدلال محوری مقاله بر این اصل استوار است که فرآیند جامعه پذیری و یادگیری اجتماعی در کودکان، هنگامی پایدار و عمیق خواهد بود که نه به عنوان امری تحمیلی و کاملا بیرونی، بلکه بر بستر ظرفیت های ذاتی و فطری آنان—مانند حس همدلی، میل به تعاون، حقیقت جویی، عدالت طلبی و زیبایی شناسی—استوار گردد. در این راستا، با روشی تحلیلی-استنتاجی و با تکیه بر منابع فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی، روان شناسی رشد فطری نگر و علوم شناختی، نخست مولفه های کلیدی این «زیرساخت فطری همگرایی» شناسایی و تحلیل می شوند. سپس، با نقد رویکردهای صرفا جامعه شناختی و رفتارگرایانه به تربیت اجتماعی که از این گنجینه درونی غافل اند، چارچوبی مفهومی ارائه می گردد که در آن، نقش معلم و محیط آموزشی از «کنترل گر و شکل دهنده» به «باغبان و زمینه ساز» برای شکوفایی این گرایش های درونی تغییر می یابد. در این الگو، فعالیت های یادگیری اجتماعی—از بازی های گروهی و پروژه های مشارکتی تا حل تعارض و تصمیم گیری جمعی—به گونه ای طراحی می شوند که محرک و تقویت کننده این استعدادهای فطری باشند و کودک در خلال آنها، لذت همکاری و حس تعلق را به عنوان اموری همسو با طبیعت خود تجربه کند. مقاله در پایان نشان می دهد که این بازخوانی، نه تنها به ارتقای کیفیت روابط بین فردی و مهارت های اجتماعی دانش آموزان در کوتاه مدت می انجامد، بلکه در بلندمدت، پایه ریز شکل گیری هویت جمعی اصیل و مسئولیت پذیری اجتماعی پایدار در آنان خواهد بود.

کلیدواژه ها:

یادگیری اجتماعی ، دوره ابتدایی ، فطرت ، همگرایی فطری ، زیرساخت های ذاتی ، جامعه پذیری ، الگوی یادگیری