نقش ارتباط سازنده معلم-دانش آموز در کاهش و جلوگیری از ترک تحصیل

ترک تحصیل به عنوان یک چالش پیچیده آموزشی و اجتماعی، نه تنها آینده فردی دانش آموزان را تحت تاثیر قرار می دهد، بلکه تبعات اقتصادی، فرهنگی و امنیتی گسترده ای برای جامعه به همراه دارد. در میان عوامل متعدد موثر بر این پدیده، کیفیت ارتباط معلم و دانش آموز به عنوان یک عامل محافظتی کلیدی شناخته شده است. یک ارتباط موثر، حمایتگر و مبتنی بر اعتماد متقابل، می تواند احساس تعلق به مدرسه، انگیزه تحصیلی و تاب آوری دانش آموزان در مواجهه با مشکلات را افزایش دهد. معلمان به عنوان نزدیک ترین و تاثیرگذارترین نقش آفرینان آموزشی، می توانند با شناسایی به موقع نشانه های هشداردهنده (مانند کاهش مشارکت، غیبت مکرر یا تغییر ناگهانی رفتار)، مداخلات مناسب را آغاز کرده و از تشدید مشکلات جلوگیری کنند. اهمیت این موضوع در آن است که ارتباط مثبت نه تنها از جنبه عاطفی حائز اهمیت است، بلکه به بهبود عملکرد تحصیلی، افزایش خودکارآمدی و ایجاد نگرش مثبت نسبت به محیط آموزشی نیز منجر می شود. با این حال، مساله اصلی این است که ایجاد چنین ارتباطی در شرایط فعلی مدارس با موانع متعددی روبرو است: تراکم بالای کلاس ها، حجم زیاد وظایف اداری معلمان، نبود آموزش های تخصصی در زمینه مهارت های ارتباطی و مشاوره ای، و در برخی موارد نگرش های منفی نسبت به دانش آموزان در معرض خطر، از جمله این چالش ها هستند. این مقاله به بررسی سازوکارهایی می پردازد که از طریق آن ها ارتباط موثر معلم-دانش آموز می تواند به عنوان یک سپر قدرتمند در برابر ترک تحصیل عمل کند. این سازوکارها شامل ایجاد اعتماد از طریق گوش دادن فعال، ارائه بازخورد سازنده و غیرقضاوتی، توجه به نیازهای فردی و ایجاد فضایی امن برای بیان دغدغه ها است. هدف نهایی ارائه راهکارهای عملی برای تقویت این ارتباط در بافت نظام آموزشی فعلی است تا از طریق مداخلات هدفمند، گامی موثر در جهت کاهش نرخ ترک تحصیل برداشته شود.

کلیدواژه ها:

ارتباط معلم-دانش آموز ، ترک تحصیل ، پیشگیری ، تاب آوری تحصیلی ، حمایت آموزشی.