نقش خودباوری، انگیزه و عزت نفس در موفقیت تحصیلی دانش آموزان

این مقاله به بررسی نقش محوری مولفه های روان شناختی خودباوری، انگیزه تحصیلی و عزت نفس در فرایند موفقیت تحصیلی دانش آموزان می پردازد. در محیط های آموزشی رقابتی و پیچیده امروزی، صرفا بهره هوشی بالا ضامن کسب موفقیت نیست؛ بلکه عوامل درونی و نگرش های دانش آموز نسبت به توانایی های خود، نقشی تعیین کننده ایفا می کنند. این پژوهش با رویکردی جامع و تئوریک، ابتدا به تعریف مفهومی و تبیین مبانی نظری این سازه ها می پردازد و نظریه های کلیدی روان شناختی نظیر نظریه خودکارآمدی بندورا، نظریه خودمختاری دسی و رایان، و سلسله مراتب نیازهای مازلو را در بستر آموزش مورد واکاوی قرار می دهد. سپس، روابط دوسویه و چندوجهی میان این متغیرها و عملکرد تحصیلی مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد. نتایج نشان می دهد که خودباوری بالا منجر به انتخاب تکالیف دشوارتر و پشتکار بیشتر می شود، انگیزه تحصیلی (به ویژه انگیزه درونی) به یادگیری عمیق تر و پایدارتر می انجامد، و عزت نفس مستحکم، تاب آوری در برابر شکست ها را افزایش می دهد. همچنین، این پژوهش به نقش اساسی خانواده و محیط مدرسه در پرورش این ویژگی ها پرداخته و راهکارهای عملیاتی مبتنی بر شواهد علمی برای ارتقای آن ها ارائه می نماید. در نهایت، چالش های موجود در این مسیر و پیامدهای تربیتی توجه به این مولفه ها در نظام آموزشی مورد بحث قرار می گیرد تا چارچوبی منسجم برای دستیابی به آموزش اثربخش تر فراهم آید.

کلیدواژه ها:

خودباوری ، انگیزه تحصیلی ، عزت نفس ، موفقیت تحصیلی ، روان شناسی تربیتی ، خودکارآمدی.