بررسی نقش معلمان در تربیت شهروندی و آموزش مهارت های زندگی

تربیت شهروندی موثر و آموزش مهارت های زندگی، دو رکن اساسی برای آماده سازی نسل جوان برای مشارکت سازنده در جامعه پیچیده و پویای امروز هستند. این اهداف فراتر از حیطه کتاب های درسی اختصاصی قرار داشته و نیازمند نهادینه شدن در فرهنگ مدرسه و تعاملات روزمره آموزشی است. در این میان، معلمان به عنوان اصلی ترین کنشگران عرصه تعلیم و تربیت، نقشی محوری و بی بدیل در تحقق این ماموریت ایفا می کنند. هدف این مقاله، بررسی ابعاد، سازوکارها و چالش های نقش معلمان در تربیت شهروندی و آموزش مهارت های زندگی است. پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از مطالعه کتابخانه ای و مرور نظام مند منابع انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که معلمان می توانند از طریق الگوسازی رفتاری، ایجاد فضای گفت وگو و مشارکت دموکراتیک در کلاس، تلفیق مفاهیم شهروندی و مهارت های زندگی در تدریس سایر دروس، طراحی فعالیت های پروژه محور مبتنی بر مسئله جامعه و ارزیابی فرآیندمحور، به پرورش شهروندانی مسئول، منتقد، مشارکت جو و مجهز به مهارت هایی چون حل مسئله، تصمیم گیری، همدلی، تفکر انتقادی و مدیریت هیجانات کمک کنند. این مقاله استدلال می کند که ایفای این نقش، مستلزم گذار معلم از حالت «مدرس صرف» به «مربی تربیتی» است که نسبت به مسائل اجتماعی حساس بوده و خود واجد صلاحیت های اجتماعی-عاطفی بالاست. در عین حال، موانعی چون تمرکز نظام آموزشی بر محفوظات و آزمون های استاندارد، کمبود آموزش تخصصی معلمان، فشار حجم دروس و عدم هماهنگی بین خانه، مدرسه و جامعه، چالش های عمده ای در مسیر تحقق این نقش ایجاد می کنند. نتیجه گیری نهایی حاکی از آن است که تحول در نقش معلمان در این حوزه، نیازمند بازنگری در برنامه های تربیت معلم، اصلاح سیاست های ارزشیابی و ایجاد شبکه های حمایتی برای معلمان است.

کلیدواژه ها:

تربیت شهروندی ، مهارت های زندگی ، نقش معلم ، آموزش اجتماعی-عاطفی ، مشارکت دانش آموزی ، مدارس دموکراتیک