بررسی چالش های جدید اخلاقی معلمان در تعامل با دانش آموزان و اولیا در فضای آنلاین

گسترش سریع آموزش آنلاین و استفاده فراگیر از پلتفرم های دیجیتال برای ارتباط، علاوه بر فرصت ها، زمینه ساز بروز چالش های اخلاقی نوظهور و پیچیده ای برای معلمان شده است. این چالش ها مرزهای سنتی اخلاق حرفه ای معلمی را درنوردیده و نیازمند بازتعریف قواعد تعامل در فضایی با ویژگی های منحصربه فرد (حضور مجازی، ماندگاری محتوا، کمرنگ شدن مرزهای زمانی-مکانی) است. هدف این مقاله، شناسایی و تحلیل نظام مند چالش های اخلاقی جدیدی است که معلمان در تعامل با دانش آموزان و اولیا در فضای آنلاین با آن مواجه می شوند. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از مطالعه کتابخانه ای و مرور نظام مند منابع انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که چالش های اخلاقی در چهار حوزه اصلی قابل دسته بندی هستند: حفظ حریم خصوصی و محرمانگی (مدیریت داده های حساس، رضایت برای انتشار تصویر یا صوت، اشتراک گذاری ناخواسته اطلاعات در پلتفرم های عمومی)، تنظیم مرزهای حرفه ای-شخصی (مدیریت زمان پاسخگویی خارج از ساعت کاری، تعیین محدوده مناسب برای ارتباط شخصی در پیام رسان ها، حضور در شبکه های اجتماعی دانش آموزان)، عدالت دسترسی و انصاف دیجیتالی (تامین دسترسی عادلانه برای دانش آموزان با امکانات محدود، پرهیز از تبعیض در توجه آنلاین، طراحی تکالیف متناسب با بسترهای مختلف)، و اخلاق ارتباطی و گفتاری در فضای مجازی (پرهیز از ابهام در پیام های متنی، مدیریت تعارض و انتقاد بدون زبان بدن، مقاومت در برابر وسوسه نظارت بی حد و احساسی). این مقاله نتیجه می گیرد که مواجهه موثر با این چالش ها مستلزم تدوین منشور اخلاقی ویژه فضای مجازی برای معلمان، آموزش مستمر سواد دیجیتال اخلاق محور و ایجاد سازه های حمایتی درون مدرسه ای برای مشورت و تصمیم گیری در موقعیت های مبهم است. غفلت از این الزامات می تواند به آسیب های روانی، حقوقی و اعتمادزدایی از نهاد آموزش بیانجامد.

کلیدواژه ها:

اخلاق حرفه ای معلمان ، فضای آنلاین ، چالش های اخلاقی ، حریم خصوصی ، مرزهای حرفه ای ، عدالت دیجیتالی ، ارتباط مجازی