بررسی تاثیر تحولات اجتماعی بر انتظارات از نقش معلم

نقش معلم به عنوان محور اصلی فرآیند تعلیم و تربیت، پدیده ای ایستا نبوده و همواره تحت تاثیر تحولات گسترده اجتماعی، اقتصادی، فناورانه و فرهنگی در حال بازتعریف است. در گذشته، انتظار غالب از معلم، نقش یک انتقال دهنده منفعل دانش و نظم دهنده کلاس درس بود. با این حال، شتاب فزاینده تحولات اجتماعی در عصر حاضر، انتظارات از این نقش را به شدت پیچیده، چندبعدی و متحول کرده است. هدف این مقاله، بررسی نظام مند تاثیر انواع تحولات اجتماعی بر تغییر و توسعه انتظارات جامعه، خانواده و نظام آموزشی از نقش معلمان است. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از مطالعه کتابخانه ای و مرور نظام مند منابع انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که تحولات کلانی چون فروپاشی انحصار اطلاعات و دیجیتالی شدن، جهانی شدن و چندفرهنگی شدن جوامع، تغییر ساختار خانواده و نقش های جنسیتی، تاکید بر اقتصاد دانش بنیان و مهارت های سده بیست ویکم، و گسترش گفتمان حقوق کودک و دانش آموزمحوری، انتظارات از معلمان را از سطح «معلم به عنوان منبع دانش» به سطوحی چون «معلم به عنوان تسهیل گر یادگیری مادام العمر»، «مربی تربیت شهروند جهانی»، «مددکار اجتماعی و حمایت گر عاطفی»، «هم�آفرین دانش» و «متخصص فناوری های آموزشی» ارتقا داده است. این مقاله نتیجه می گیرد که این تغییر انتظارات، نیازمند بازنگری اساسی در برنامه های تربیت و توسعه حرفه ای معلمان است، به گونه ای که آنان نه تنها بر دانش موضوعی، بلکه بر مهارت های تفکر انتقادی، هوش عاطفی-اجتماعی، سواد دیجیتال، حساسیت فرهنگی و انعطاف پذیری حرفه ای مسلط شوند. نادیده گرفتن این تحولات اجتماعی و تداوم تربیت معلمان بر اساس الگوهای گذشته، منجر به شکاف فزاینده بین مدرسه و جامعه و کاهش اثربخشی نظام آموزشی خواهد شد.

کلیدواژه ها:

تحولات اجتماعی ، انتظارات از نقش معلم ، چندسوادی ، تربیت معلم ، مهارت های سده بیست ویکم ، نوآوری آموزشی