شناسایی محتوای کم اثر در کتاب های درسی و بازآرایی برنامه درسی با هدف ارتقای کیفیت یادگیری دانش آموزان

کیفیت یادگیری دانش آموزان به میزان قابل توجهی به کارکرد آموزشی محتوای کتاب های درسی وابسته است. در بسیاری از موارد، بخشی از محتوای موجود به دلیل تکرار کم ثمر، حافظه محوری، تمرین های بسته، گسست مفهومی و ناهمخوانی با سطح شناختی یادگیرندگان، اثرگذاری محدودی دارد و بخشی از زمان آموزشی را به فعالیت های کم نتیجه اختصاص می دهد. این مقاله با تکیه بر ادبیات داخلی مرتبط با تحلیل و نقد کتاب های درسی، ابتدا مفهوم محتوای کم اثر را صورت بندی می کند و معیارهای شناسایی آن را توضیح می دهد. سپس رویکردهای شناسایی و ارزشیابی کتاب درسی شامل تحلیل محتوای نظام مند، سنجش میزان توجه به سطوح شناختی بالاتر، نقد کیفی مبتنی بر اهداف برنامه درسی و بهره گیری از تجربه معلمان و خبرگان تبیین می شود. در ادامه، پیامدهای محتوای کم اثر بر کیفیت یادگیری در سطح فهم مفهومی، انسجام یادگیری، انگیزش و رشد مهارت های تفکر بررسی می گردد. در بخش راهبردها، یک مسیر جامع برای بازآرایی ارائه می شود که از غربال گری محتوا و تصمیم گیری درباره حذف، ادغام یا بازطراحی آغاز می شود و با اصلاح توالی مفاهیم، طراحی فعالیت های جایگزین و هم سویی ارزشیابی تکمیل می گردد. نتیجه گیری بر این نکته تاکید دارد که بازآرایی موفق زمانی شکل می گیرد که تغییرات به صورت مرحله ای، مبتنی بر معیار و همراه با بازخورد کلاس درس انجام شود تا کتاب درسی به ابزار هدایت یادگیری و تقویت فهم و تفکر تبدیل گردد.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی ، کتاب درسی ، محتوای کم اثر ، بازآرایی محتوا ، تحلیل محتوا ، انسجام مفهومی ، کیفیت یادگیری