از کلاس داری تا خلق اکوسیستم یادگیری: تدوین الگوی مدیریت کلاس درس دانش آموز محور

سابقه و هدف:گذار از پارادایم سنتی مدیریت کلاس مبتنی بر کنترل و انضباط بیرونی، به سمت الگوهایی که یادگیری فعال و مشارکت دانش آموز را در کانون خود قرار می دهند، از ضرورت های تحول در آموزش کیفی است. این پژوهش با هدف تدوین یک الگوی عملیاتی و منسجم برای مدیریت کلاس درس دانش آموز محور طراحی شده است. الگویی که نه تنها به «آرام نگه داشتن کلاس» که به «طراحی محیطی پویا برای ساخت معنادار دانش» می اندیشد.روش:این مطالعه با رویکرد سنتزپژوهی (Research Synthesis) و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی جهت دار انجام شده است. با مرور نظام مند مبانی نظری یادگیری سازنده گرا و پژوهش های داخلی و بین المللی موثر در حوزه مدیریت کلاس، مولفه های کلیدی استخراج و در چارچوبی یکپارچه سازماندهی شدند.یافته ها:الگوی پیشنهادی با عنوان «مدیریت کلاس به مثابه رهبری آموزشی مشارکتی» حول پنج رکن اصلی بنا شده است:۱. باوربنیان و ذهنیت راهبردی: تغییر نگرش معلم از «مدیر کنترل گر» به «طراح محیط یادگیری و تسهیل گر».۲. چیدمان فیزیکی و هیجانی: طراحی فضای کلاس به عنوان «کارگاه یادگیری» و ایجاد «امنیت روانی-شناختی».۳. قراردادهای مشارکتی و حاکمیت جمعی: تدوین مشترک قوانین، انتظارات و آیین های کلاسی با مشارکت دانش آموزان.۴. راهبردهای تدریس-مدیریتی تلفیقی: استفاده از روش هایی چون یادگیری مبتنی بر پروژه، کار گروهی ساختاریافته و ارزیابی تکوینی که خود، نظم درون زا ایجاد می کنند.۵. سامانه ارتباطی و بازخوردی چابک: برقراری ارتباط موثر مبتنی بر احترام و استقرار چرخه مستمر بازخورد توصیفینتیجه گیری:مدیریت کلاس دانش آموز محور، نه یک مجموعه تکنیک، که یک فلسفه عمل است که موفقیت آن در گرو نگرش سیستمی و تغییر نقش معلم است. این الگو مستلزم حمایت نهادهای آموزشی از طریق بازنگری در برنامه های درسی، آموزش معلمان و اصلاح معیارهای ارزیابی است. کلاس درس حاصل این الگو، جامعه ی کوچکی است که در آن هر عضو، سرمایه دار فعال فرآیند یادگیری خویش است.

کلیدواژه ها:

مدیریت کلاس درس ، یادگیری دانش آموز محور ، رهبری آموزشی ، محیط یادگیری ، مشارکت ، سنتزپژوهی.